ANADOLU MASALLARINDA ÇOK EŞLİLİK

Özet

İnsan hayatının ikinci geçiş dönemi olan evlilik, evrensel bir uygulama olmakla ve dünyanın hemen her yerinde görülmekle birlikte; eş seçimi, eş sayısı ve evlilik töreni toplumlara ve toplumsal algılara göre çeşitlilik gösterir. Kadın ya da erkeğin birden çok eşe sahip olması şeklinde tanımlanan çok eşlilik (poligami) çok kadınla evlilik (polijini) ve çok erkekle evlilik (poliandri) olmak üzere ikiye ayrılır. Yaygın uygulama, erkeğin birden fazla kadınla evlenmesidir. Hayatın dönüm noktalarından biri olarak evlilik; Dede Korkut Hikâyeleri, destanlar, efsaneler, halk hikâyeleri ve masallar başta olmak üzere halk anlatılarında da önemli yer tutar. Adı geçen anlatıların erkek kahramanlarının bazı durumlarda birden çok kadınla evlendiğine (polijini) tesadüf edilir. Özellikle masallarda; ilk eşin bilinmeyen bir nedenle kocası ile konuşmaması, ilk eşten çocuk sahibi olamama, olağanüstü vaatler, kurtarıcıya duyulan minnet, başarının mükâfatı, kadınların kahramana evlilik için ısrarı, kahramanların yaratılış itibariyle aynı cinsten olmamaları, kadını cezalandırmak amacıyla, sahipsiz ve zor durumdaki kadını koruyup kollamak için, rastlantısal aşk öyküsü gibi etkenler erkeğin ikinci bir eş almasına zemin hazırlayan nedenlerdendir. Makalede; Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgeleri olmak üzere Türkiyenin yedi coğrafi bölgesinden seçilen masallarda, masalın erkek kahramanlarının birden çok kadınla evlenme motifi, çok eşlilik ve nedenleri üzerinde durulacaktır.

Abstract

Matrimony which is the second transition period of human life is a universal practice. However, mate choice, number of mate and matrimony ceremonies vary from one community to another. Polygamy, the choice of a few mates, are made up of two kinds. Polygyny is the choice of more than a woman. In general we come across polygamy in most of the communities. Matrimony that is a turning point in human life takes an important place in Tales of Dede Korkut, epics, legends, folk stories and folktales. In some situations, the male characters in these works have married more than one woman. Especially in folktales, the man has another woman because the first wife wouldnt talk for an unknown reason or other reasons such as the childlessness, extraordinary promises, gratitude to the hero, the reward against success, the insistence of woman for marriage, not being the same genders of characters due to the creation, the punishment, saving the woman in a difficult situation and coincidental love story. In this article, the male characters who get married more than one woman, polygyny and its causes in the folktales of the Marmara Region, the Aegean Region, the Mediterranean Region, the Black Sea Region, the Central Anatolia Region, the East Anatolia Region and the Southeast Anatolia Region will be mentioned.