Dergiler / Turkish Journal of Biodiversity / 2022 / Cilt: 5 - Sayı: 2
Orchis sancta'nın in vitro asimbiyotik çimlenmesi, fide oluşumu ve tüberizasyonu
- Sayfa
- 67–74
- DOI
- —
Özet
Bitki doku kültürü teknikleri, son zamanlarda, nadir ve nesli tükenmekte olan türlerin çoğaltılması ve ekonomik açıdan önemli doğal ürünlerinin üretilmesi için ilgi çekici araçlar haline gelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen yerli bir sahleb orkidesi türü olan Orchis sancta’nın fide ve yumrularının in vitro koşullarda etkin, hızlı ve güvenilir bir üretim protokolü oluşturulmuştur. Buna istinaden, olgun tohumların asimbiyotik çimlenmesi, fide oluşumu, yumru oluşumu ve yumru köklerin glukomannan içerikleri üzerine bazal ortam ve bitki büyüme düzenleyicilerinin etkinlikleri değerlendirilmiştir. Değerlendirilen tüm bazal ortamlar arasında aktif kömür içeren Orchimax en iyi çimlenme oranını (%62.46) verdi. Bu ortamın 1.0 mg/L zeatin ile desteklenmesi en yüksek çimlenme oranı (%81.18) ile sonuçlanmıştır. En düşük thidiazuron konsantrasyonunun (0.25 mg/L) sürgün uzaması üzerinde, kinetin’in (0.5 ve 1.0 mg/L) ise yaprak oluşumu üzerinde daha etkili olduğu belirlenmiştir. Yine aynı bazal besi ortamının 1.0 mg/L ve 2.0 mg/L IBA ile desteklenmesiyle sırasıyla kök uzamasını (31.16 mm) ve kök oluşumunu (fide başına 4.5 adet kök) daha fazla teşvik etmiştir. Sitokininlerin, özelliklede 2.0 mg/L zeatin’in, yumru oluşumunu ve yumrulardaki glukomannan birikiminde daha etkili olduğu tespit edilmiştir. İn vitro koşullarda üretilen fideler kademeli bir şekilde toprak koşullarına adapte edilmiştir.
Abstract
Plant tissue culture techniques have recently become attractive tools for propagating rare and endangered species and producing their economically important natural products. Here, we introduce a protocol for an effective, fast and reliable production route of plantlets and tubers from salep orchid, Orchis sancta, a native orchid species growing wild in Turkey. In the course of this study, the efficacy of basal media and plant growth regulators on asymbiotic germination of mature seed, seedling formation, tuberization and glucomannan contents of tubers were assessed. Amongst all basal media evaluated, Orchimax including activated charcoal gave the best germination rate (62.46%). Supplementing this medium with 1.0 mg/L zeatin resulted in the highest germination rate (81.18%). Lowest thidiazuron concentration (0.25 mg/L) was very effective on shoot elongation while kinetin (0.5 and 1.0 mg/L) promoted leaf formation. The aforesaid basal medium with IBA favored root extension (31.16 mm) and root formation (4.5 roots per plantlet) at 1.0 mg/L and 2.0 mg/L IBA, respectively. Cytokinins, zeatin (2.0 mg/L) in particular, promoted tuber formation and glucomannan accumulation. Plantlets were successfully adapted to soil step by step.