Anakronizmin İfradı: Kummî’nin İlk İnen Sûrelere Dair Aşırı Yorumu

Özet

Şiî Müfessir Kummî (ö. 329/941) İmâmiyye’nin Ahbârî ekolünün önemli ve ilk temsilcileri arasında yer almaktadır. Kummî tefsirinin tebarüz eden yönü aşırı şiî yorumları muhtevi olmasıdır. Bu tespit mezkur tefsiri tahlil eden neredeyse tüm müelliflerin ortak söylemidir. Biz bu çalışmada müfessirin tefsirini ilk inen sûreler ekseninde tavzih etmeye çalıştık. Müfessir çoğu kavramı veya ibareyi diğer şiî müfessirlerin de dahil olduğu cumhur müfessirin yorumuna mümasil mahiyette yorumlamıştır. Fakat müfessir gayet makul ve makbul açıklamalar yaptığı yerlerde kendi kaynaklarına müstenit rivayetler ekseninde mutaassıp ve anakronik yorumlar yapmıştır. Bilhassa rivayetlere müstenit yorumlarda çoğu kavram ve ibare bağlamından bağımsız ve alakasız mahiyette tefsir edilmiştir. Mamafih âyetlerin nüzûl zamanı ve zemininden bağımsız bir şekilde velayete ve Ehli Beyt’e tebdil gayreti tebarüz etmiştir. Makalede müfessirin Kummî’nin yorumları öncelikle şiî müfessirlerin, bilahare diğer müfessirlerin yorumları ile eş zamanlı analitik okumaya tabi tutulmuştur. Bu metot ile müfessirin yorumlarının daha nitelikli ve tarafsız değerlendirilmesi amaçlanmıştır.