Ses Anlam İlişkisi Bağlamında Tecvid Kaidelerinin Fonetik Yapısı

Özet

Ses-anlam ilişkisini ele alan konular, kelimelerin ses yapılarında ortaya çıkan ilave anlamları ele alır. Arapçada geniş yer tutan ses yansımalı kelimelerin Kur’an‐ı Kerîm’de de birçok örneği bulunmaktadır. Bu konuda bir takım çalışmalar yapılmış olsa da bunların çoğu meselenin lafız yönüyle sınırlı kalmıştır. Bu makalede ise Kur’ân’ın okunuşu sırasında tecvid kurallarının uygulanması sonucunda ortaya çıkan mücevved seslerin tasvir ettiği tâli derecedeki manaların tespitine çalışılacaktır. Bir diğer ifadeyle, tecvid kaidelerinin fonetik itibariyle ayetlerdeki anlatımı destekleyen yönü üzerinde durulacaktır. Bu, tecvid kaidelerinden sesle tasvir hususiyetini gösteren bazı örneklerin tahlil edilmesi ve fonetik tonunu oluşturan seslerin incelenmesi, mananın tespitinde oynadığı rolün açıklanması yoluyla olacaktır. Çalışmada bu konu on noktada ele alınacaktır. Bunlar: harflerin mahreç ve sıfatları, med, idğâm, sekte, hâ-i sekt, hâ-i kinâye (zamir), revm ve işmâm, imâle, terennüm elifi, vakıf ve ibtidâ. Nitekim bu çalışma, ‘Âsım (ö. 127/745) kırââtinin Hafs (ö. 180/796) rivâyetinin tecvid kuralları ile sınırlandırılmış olacak, seçilen örneklerin tahlilinde analitik yöntem takip edilecektir. Ayrıca geçmişte ve günümüzde ses anlam ilişkisi olgusunun tarihçesine değinilecektir.

Abstract

The research aims to study the phenomenon of vocal suggestion (the sound revelation) of intonation rulings, by selecting, analysing and studying a number of examples in which the feature of sound suggestion was manifested. The research included a historical study of the views of ancient and modern scholars on this phenomenon, and shed light on the relevance of the science of intonation with the phonetic study. Then it dealt with the phenomenon of phonetic suggestion of the rules of intonation and its impact on understanding the meanings of the Qur’an, by presenting the subject in ten main points, namely the phonics and their qualities, the extension (Med), slurring (Idgam), the silence (Sakt), the Hai’s of Sakt, the Hai’s of Sela, Ravm and Ishmam, the Imalah, the Alef exit and the intonation, Vakf ve Ebtida; Where these rules were defined and represented with appropriate examples from the Holy Qur’an to find out its musical intonation and the meanings it suggests or reflects in the images that are embodied in the mind of the reader and listener. The study was limited to the intonation rules of the narration of Hafs bin Suleiman (d. 180/796) on the reading of Imam Asim bin Abi Al-Najud Al-Kufi (d. 127/745), and the analytical method was adopted in studying the selected examples.