Osmanlı’da Erkek Giyiminin Modernleşme Süreci

Özet

Osmanlı’da modernleşme düşüncesi, Tanzimat dönemiyle uygulama alanları bulurken Osmanlı kadınını ve erkeğini yeniden biçimleyen en önemli güç, giysi değişimleri olmuştur. Osmanlı’da yüzyıllar boyu, kadın ve erkek giysilerinin, hemen hiç değişmeden, biçimsel özelliklerini koruyarak, Tanzimat dönemine kadar sürdüğü göz önüne alınınca, yaşanan değişimin önemi bugün daha iyi anlaşılmaktadır.Osmanlı’da erkek giyimindeki değişiklikleri irdelerken, Osmanlı terzilerini, giyim bilgisinin kadınlarımıza öğretilmesine ilişkin ilk makaleleri, ilk kitapları da incelemek gerekmektedir. Meşrutiyet’in ilk yıllarına kadar, ‘Müslüman Türk’ terzi bulmanın güçlüğü nedeniyle İstanbul’dan Paris’e, Londra’ya, Berlin’e vb. gidip terzilik bilgisi öğrenen ‘gayr-i müslim’ Osmanlı terzi ustalarının modern giyimin ilk üreticileri olarak uzun yıllar piyasada etkili oldukları görülmektedir. Daha sonra birçok ‘Müslüman Türk’ Osmanlı terzisi, mesleğinin inceliklerini Avrupa’da olduğu gibi kendi ülkelerinde açılacak ‘Terzi Mektebleri’nde / Akademileri’nde öğrenecekler, öğreteceklerdir. Mustafa Refîk, Osman Zeki Bey ve Behire Hakkı gibi çok değerli Osmanlı terzileri, Osmanlı’daki terzilik hareketlerinin öncülerinden olurken yaptıkları yayınlar, günümüze, dönemlerindeki koşulları, sıkıntıları ve başarıları aktarmaktadır.

Abstract

As the idea of modernization found application in politics and the society in the Tanzimat period in the Ottoman Empire, the most important drive that reshaped the Ottoman women and men was the change in clothing. Today, we can understand the importance of these changes when we consider that men and women garments, which have similar formal specialities, had continued with almost no change for centuries until the Tanzimat period.When investigating the changes in male garments in the Ottoman Empire, it is necessary to study primarily the publications and articles by Ottoman tailors that were used to teach garment knowledge to Ottoman women. Until the first years of the constitutional monarchy, because of the difficulty in finding ‘Muslim Tailors’, non-Muslim tailor masters used to go from Istanbul to Paris, London, Berlin etc., to learn tailoring knowledge and they became effective for many years in the market as the first producers of modern garments in the Ottoman Empire. Later, most Ottoman tailors would learn the intricacies of the profession from the ‘Tailor Schools and Academies’ in their country and would teach to others. There were many valuable Ottoman tailors, e.g. Mustafa Refik, Osman Zeki Bey and Behire Hakkı, who were the leaders of tailoring, and their publications inform us of the circumstances, difficulties and achievements in their period.