MACAR BELGELERİNDE TÁLTOS MÜCADELELERİ

Özet

Geleneksel Türk inançları ve/veya Şamanizm ile ilgili literatürde, don değiştirmek olarak adlandırılan, bir hayvanın görüntüsüne bürünmek, Fin-Ugor ve Avrasya Şamanlığı içerisinde önemli bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Don değiştirme, Şamanlık ile ilgili birçok efsane ve memoratta görülen çok yaygın bir motif olduğu gibi aynı zamanda dünyanın birçok bölgesinde şekil değiştirme ya da metamorfoz adı altında bu motif önemli bir yer tutar. Bu olgular evrensel özellikler gösterdiği gibi, milli özellikler de barındırır. Türk - Altay Şamanlığı içerisinde don değiştirmek olarak adlandırılan bu olgunun, Türklerle yüzlerce yıl iç içe yaşamış olan Macarların eski dini inanışlarında Táltos olarak adlandırılan şahsiyetler çerçevesindeki inanç kültürü içerisinde de görülür. Bu çalışmada Macar cadı mahkemesi belgeleri ve halk bilimi kayıtlarında yer edinmiş, çoğunlukla boğa ya da ateş formuna bürünmüş Táltos mücadele motifleri incelenecek, bu kayıtlardan örnekler sunulacaktır. Bu çalışmanın amacı Macar Táltos ve Avrasya – Türk Şamanlığı arasında karşılaştırmalar için bir bağlantı noktası oluşturmaktır.

Abstract

Taking an animal form, which is called “don değiştirme (metamorphosis) in Turkish Traditional Turkish believes and/or Shamanism also appears as an important phenomenon in Fin-Ugric and Eurasian shamanism. “Don değiştirme” covers a special place in many places around the world under the name of shape-shifting or metamorphosis as well as it is a very common belief seen in many legends and narrations related to Shamanism. These phenomena contain national features as well as universal ones. This phenomenon, which is called “don değiştirme” in Turk – Altay Shamanism, has also appeared in the traditional religion of Hungarians who had lived together with Turks for centuries. In this study, the motif of Táltos struggles which has taken place in forms of mostly bulls or flames, that appears in witch trials and folkloric records will be analysed, and some examples of those records will be presented. The aim of this study is to form a connection point for comparisons between Hungarian Táltos and Eurasian-Turkish Shamanism.