Polat Yöresi Gelin Türkülerinde Toplumsal Cinsiyete Dair İzler

Özet

Toplumsal cinsiyet, kültürel kodlardan, değerlerden, inançlardan beslenir. Her kültür kendine özgü toplumsal cinsiyet stereotypleri geliştirmiştir. Bu durum ise bütün toplumlarda kadına ve erkeğe yönelik hazır ve basmakalıp yargıların gelişmesine sebep olmuştur. Toplumsal hayatta kadına erkek gözünden bakmak ataerkil toplumlardaki cinsiyet olgusunun anlaşılması açısından önem arz etmektedir. Türk toplumunun tarihsel serüveni göz önüne alındığında kadının erkekten ayrı ya da müstakil bir konuma hapsedildiği gibi bir yargıda bulunmak oldukça yanlıştır. Türklerin tarih sahnesine çıktığı günden bu yana kadınlar, erkeklerden sosyal rol boyutuyla farklılaşsa dahi kadınların yönetimsel ve idari işlerde sorumluluk üstlendiği görülür. İslamiyet’in kabulüyle beraber ise Arap ve Fars kültüründeki ögeler İslam inancının kendisi gibi lanse ettirildiği için kadına yönelik algı belirli yönleriyle yozlaşmış bu durum ise sözlü ve yazılı kültürde kendine yer bulmuştur. Bu çalışmada iki ağıt türkü üzerinden toplumun sosyolojisi ve toplumsal cinsiyet algısı irdelenecektir. Türk töresinde ve toplumsal hayatında ön planda olan kadının farklı kültürlerin etkisi nihayetinde nasıl ve ne şekilde değiştiği örneklem üzerinden gösterilmeye, irdelenmeye çalışılacaktır. Örnek olarak seçilen her iki türkü de eril tahakkümün kadın üzerinde ki yaptırımı ve izleri tespit edilecektir. Toplumsal cinsiyet kuramları açısından da değerlendirilmelerde bulunulup toplumsal normların kadına yüklediği görev ve sorumluluklar örnek seçilen/çözümlenen türküler üzerinden anlatılacaktır. Ayrıca söylemeye bağlı anlatı formlarından biri olan türküler toplumun sosyolojisinin çözümlenmesinde ki önemli bir anlatı olduğu da ortaya konulacaktır.

Abstract

Gender is nourished by cultural codes, values and beliefs. Although there are more or less similarities in societies nourished by certain roots, each culture has developed its own gender stereotypes. This situation has led to the development of ready-made and stereotyped judgments towards women and men in all societies. It is important to look at women from the eyes of men in social life in terms of understanding the gender phenomenon in patriarchal societies. Considering the historical adventure of Turkish society, it is quite wrong to make a judgment that women are imprisoned in a separate or detached position from men. Since the day the Turks took the stage of history, women can be seen as the protagonists of administrative and administrative affairs, even if they differ from men in terms of their social role. With the acceptance of Islam, the perception of women has degenerated in certain aspects, since the elements in Arab and Persian culture have been introduced as Islam itself, and this situation has found its place in oral and written culture. In this study, the sociology of society and the perception of gender will be examined through two elegy folk songs. Both songs, which were chosen as examples, are very important in terms of the sanction of the ceremony on women and detecting the traces of masculine domination. Evaluations will be made in terms of gender theories and the duties and responsibilities imposed on women by social norms will be tried to be explained through selected/analyzed folk songs. It will also be revealed that folk songs, which are one of the narrative forms related to discourse, are an important narrative in the analysis of the sociology of society.

Anahtar kelimeler: Polat Türküleri, Toplumsal Cinsiyet, Normlar, Kadın, Erkek