SURİYE İÇ SAVAŞI VE FIRAT’IN DOĞUSU

Özet

Anadolu coğrafyasının doğal uzantısı konumunda olan Suriye, tarihi ve kültürel açıdan ülkemizle birçok ortak noktaları bulunan bir devlettir. Suriye, yeni bir ülke olmasına rağmen tarihi milattan önceki dönemlere kadar gitmektedir. Asur, Sümer gibi doğu, Roma, Makedon gibi Batı medeniyetlerinin buluştuğu Suriye, Türk ve İslam medeniyetlerini de yaşamıştır. Yaşadığı bu tarihi geçmiş sonucu birçok etnik, dini ve mezhepsel grupları bünyesinde barındırmaktadır. Suriye iç savaşı sadece Arap Baharı’nın getirdiği “ekmek, onur ve özgürlük” mücadelesinin sonucu olmadığını sosyo-politik, sosyo-ekonomik koşulların, küresel güçlerin çıkar çatışmaları ve Suriye tarihinin bir birleşimi olarak başladığını göstermektedir. Mezhep ve etnik farklılıklar, ekonomik zorluklar ve Suriye rejiminin kuruluşundan itibaren halka karşı uyguladığı ayrımcı ve baskıcı politikalar çatışmanın gelişmesine ve uzamasına zemin hazırlamıştır. Özellikle Hafız Esad döneminde Müslüman Kardeşlerin öncülüğünde gelişen muhalif gruplar yıllar boyu şiddet kullanılarak bastırılmıştır. Muhalif kişilerin birçoğu ya öldürülmüş ya cezaevine atılmış ya da ülkeyi terk etmek zorunda bırakılmıştır. Beşar Esat döneminde de zaman zaman yükselen muhalif hareketler şiddet kullanılarak sert bir biçimde sindirilmiştir. Arap Baharı ile birlikte muhalif hareket kontrol edilemeyecek bir konuma gelmiş ve ülke geneline hızla yayılan isyanlar rejim tarafından önlenememiştir. İç ve dış dinamiklerin etkisi, Suriye yönetiminin baskıcı tutumu, etnik ve mezhep farklılıklarının yarattığı gerilim, ekonomik zorluklar bir iç savaş olarak etkilerini sekiz yıldır sürdürmektedir. Bu nedenle Suriye iç savaşını tek bir nedenle açıklamak gerçekçi bir analiz olamaz. Bu bağlamda tarihi süreç içerisinde yaşanan olayların, küresel ve bölgesel güçlerin çatışan çıkarlarının ve kurulan ilişkilerin başlangıcından günümüze değin çok yönlü olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle çalışmamızda Suriye’nin tarihi gelişimine kısaca değinildikten sonra, 2011 yılından itibaren devam eden iç savaş ve ülkemize yansımaları üzerinde durulacaktır. Analiz ve yorumlar konumuz ile ilgili yayınlanan kitap, makale ve güncel gelişmeler üzerinden yapılacaktır.

Abstract

Syria, which is a natural extension of the Anatolian geography, has a common point in terms of history and culture with our country. Although Syria is a new country, its history goes back to B.C. period. The Sumerian, Assyrian, Macedonian, Roman, Turkish and Islamic civilizations lived here. As a result of this past, there are many ethnic and sectarian groups. The historical process shows that the Syrian çivil war, which has been going on since 2011, is not only a part of the Arab Spring but is also a part of a combination of Syrian history and external factors. It shows that the Syrian çivil war is not only a part of the struggle of “bread, dignity and freedom” in brought by the Arap Spring but also various socio-political reasons, political pressures were influential as well as sectarian differences and economic diffuculties. The political pressure, which was the result of the successive autocratic rule of the Syrian history, created strong opposition within the country, especially from the period of Hafız Esad. Opposition groups led by the Muslim Brotherhood were suppresed for years. Most of the opponents were either killed, imprisoned or forced to leave the country. During the reign of Besar Esad, such as “Damascus Spring”, the rising voices of opposition have been suppressed. The emergence of the Arab Spring brought the popular uprisings to a level where they could not suppress them and the demonstrations spreading throughout the country could not be prevented by the regime. Therefore, after briefly touching upon the historical development of Syria, we will focus on the ongoing çivil war and its reclections to our country since 2011. Analyzes and and comments will be made through published books, articles and the current developments related to this subject.