Dergiler / Sufiyye / 2022 / Sayı: 13
“Vardım Bir Gülşene” Güftesinin Kâdiriyye-Gülşenîyye Çerçevesinde İncelenmesi: Harput’ta Gülşenîyye İzleri
- Dergi
- Sufiyye
- Sayı
- 2022 · Sayı: 13
- Sayfa
- 95–116
- DOI
- —
Özet
Bir tarikat tarafından benimsenen düşünce ve uygulamalar, farklı tarikatların da zikirlerine, ayinlerine, mûsikî ve şiirlerine yansıyabilmektedir. Bu çalışma kapsamında Harput’un önemli simalarından biri olan İçmeli Sabri Çavuş, hayatı ve kaleme aldığı “Vardım Bir Gülşene” güftesi üzerinden ele alınacaktır. Kâdirî tarikatına intisap eden İçmeli Sabri Çavuş, güftesinde kullandığı birtakım ifadeler ile Gülşenîyye tarikatını çağrıştıran bir izlenim bırakmaktadır. Tasavvufi açıdan yaklaşıldığında muhtevası itibariyle dikkat çekici olan “Vardım Bir Gülşene” güftesi; Gülşenîyye tarikatının tarihsel sürecindeki gelişmeleri, uygulamaları ve metaforları yönüyle incelendiği gibi Sabri Çavuş’un divanında yer alan beyitleriyle de kıyaslanmaya çalışılmıştır. Elde edilen veriler, aynı zamanda Harput’ta Halvetîyye-Gülşenîyye izlerinin araştırılmasına da vesile olmuştur. Yapılan kaynak taramaları sonucunda, İçmeli Sabri Çavuş’un hayatı hakkında ayrıntılı bilginin yer almadığı, söz konusu güftenin de incelenmediği görülmüştür. Elde edilen bilgiler ışığında güfte; mûsikînin gelişiminde tekkelerin rolü, bazı ifadelerin edebi metinlerde sık kullanılmasının yeri, İçmeli Sabri Çavuş’un hayatına dair birtakım ayrıntılar, Diyarbakır-Harput bölgesinin Gülşenîyye-Kâdiriyye’nin tarihsel sürecinde ihtiva ettiği önemi ve bu tarikatların uygulamaları, etkileşimleri çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır.
Abstract
The thoughts and practices adopted by a sect can be reflected in the dhikr, rites, music and poems of different sects. Within the scope of this study, İçmeli Sabri Sergeant, one of the important figures of Harput, will be discussed through his life and the lyrics "Vardım Bir Gülşene" he wrote. İçmeli Sabri Sergeant, who is a member of the Qādirī sect, leaves an impression reminiscent of the Gulshanīyya sect with the expressions he uses in his lyrics. When approached from a mystical point of view, the lyrics of "Vardım Bir Gülşene", which is remarkable in terms of its content; the developments in the historical process of the Gulshanīyya sect, its practices and metaphors have been examined; it is also tried to be compared to the couplets in Sabri Sergeant's divan. The obtained data has also conduced to investigate the traces of Halvetīyya- Gulshanīyya in Harput. As a result of the literature review, it has been seen that there is no detailed information about the life of İçmeli Sabri Sergeant, and the aforementioned lyrics have not been examined. In the light of the information obtained, the lyrics; the role of dervish lodges in the development of music, the place of frequent use of certain expressions in literary texts, some details of the life of İçmeli Sabri Sergeant, the importance of the Diyarbakır-Harput region in the historical process of Gulshanīyya-Qādirīyya, and the practices and interactions of these sects have been tried to be examined.