Dergiler / Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 22 - Sayı: 44
AVUSTRALYA KRALİYET DONANMASININ KURULMASI VE AE2 DENİZALTISININ ÇANAKKALE SERÜVENİ
- Sayfa
- 85–116
- DOI
- —
Özet
Avustralya kıtasında kurulan İngiliz kolonileri kıtanın korunması konusunda İngiltere’ye bağımlıydılar. 1901 yılında kolonilerin birleşerek Avustralya devletini kurmaları savunma konusunda Avustralya parlamentosunda önemli tartışmaların yaşanmasına neden oldu. Parlamentodaki bir kesim İngiltere tarafından korunmayı savunurken diğer kesimde Avustralya’nın kendisine ait bir donanmasının olmasını savundu. Başlarda Kraliyet Donanması tarafından korunmaya devam eden Avustralya, izlediği politikalar ve dünya siyasetindeki değişimlerin etkisi ile İngiltere’nin politikalarında da değişikliler yapılmasını sağladı. Avustralya devletinin kendisine ait bir donanma kurarken yaşadığı tartışma konularından en önemlilerinden biri, denizaltı temini meselesiydi. Denizaltı alınmasını savunanlar olmakla beraber, Avustralya için denizaltının gereksiz olacağını da düşünenler vardı. Tartışmalar sonucunda Avustralya parlamentosu Aralık 1910’da iki adet “E” sınıfı denizaltı alınmasına karar verdi. I. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla beraber Avustralya da savaşa dahil oldu. Avustralya Kraliyet Donanması İngiliz Deniz Kuvvetlerinin yönetimine geçti. Bu süreçte Avustralya denizaltısı AE2, Çanakkale’ye gönderildi. AE2 denizaltısına boğazdan geçme görevi verildi. Görevini başarıyla gerçekleştiren AE2 denizaltısı boğazı geçen ilk denizaltı oldu. 30 Nisan 1915 tarihinde Sultanhisar torpidobotu tarafından batırıldı. Bu makalede Avustralya Kraliyet Donanmasının kurulma süreci ile AE2 denizaltısı ve Sultanhisar torpidobotu arasındaki mücadelenin detayları hem Türk hem de Avustralya kaynakları ışığında ortaya konulmuştur.
Abstract
British colonies which established on the Australian continent were dependent on Britain for the protection of the continent. The unification of the colonies to establish the Australian state in 1901 caused important debates on defense in the Australian parliament. While some in the parliament advocated protection by Britain, the other part advocated that Australia had its own navy. Australia, which was initially protected by the Royal Navy, made changes in Britain’s policies with the impact of the policies it followed and the changes in world politics. One of the most important debates that the Australian state had in establishing its own navy was about the submarine issue. Although there were some people that defended the purchase of submarines, there were also those who thought that a submarine would be unnecessary for Australia. As a result of the discussions, the Australian parliament decided to purchase two “E” class submarines in December 1910. Australia was involved in the war with the outbreak of World War I. The Royal Australian Navy was placed under the command of the British Navy. During this period, the Australian submarine AE2 was sent to Dardanelles. AE2 submarine was given the task of crossing the strait. Performing its mission successfully, AE2 submarine became the first submarine who crosses the strait. She was sunk by Sultanhisar torpedo boat on 30th April 1915. In this article, the foundation process of the Royal Australian Navy and the details of the struggle between the AE2 submarine and Sultanhisar torpedo boat are presented in the light of both Turkish and Australian sources.