Abdünnâfi İffet Efendi Divan'ında Tasavvufî Makamlar

Özet

19. yüzyıl klasik Türk edebiyatı nefeslerinden biri olan Abdünnâfi İffet Efendi (ö. 1823-1890), Ramazanoğulları hanedanına mensup önemli bir âlim, bürokrat ve divan şairidir. Hayatının erken dönemlerinden itibaren önemli ilim adamlarından istifade eden Abdünnâfi, aynı zamanda devletin farklı kademelerinde Adana mal müdürlüğü ve Musul valiliği gibi önemli görevler almıştır. Arapça ve Farsça dillerinden tercüme ettiği birden fazla eser, onun Arap ve Fars dili edebiyatına olan hakimiyetini gözler önüne sermektedir. Klasik şiirlerinin yanı sıra Kur'an-ı Kerim, hadis ve tasavvufî hakikatleri ihtiva eden şiirlere sahip olması, onun dinî ve tasavvufî donanımı hakkında bize önemli fikirler sunması açısından son derece önemlidir. 25 Temmuz 1891’de Taif’te Hac dönüşü kolera hastalığına yakalanıp vefat eden Abdünnâfi’nin dini-tasavvufi şiirlerini bize sunduğu Divan’ı önemli bir eserdir. Tasavvufi makamlar, seyr u sülük, nefs, şeyh, mürşid gibi daha birçok tasavvufi kavramı şiirlerinde işlenmiştir. Bu makalede, Abdünnâfi’nin Divan’ında yer verdiği “Tasavvufî makamlar” üzerinde durulmaktadır.