Dergiler / Türkoloji / 2019 / Sayı: 95
DEŞT-İ KIPÇAK, ALTIN ORDU VE ORTA ASYA TARİHİNDEKİ DOĞU MAGYARLAR
- Dergi
- Türkoloji
- Sayı
- 2019 · Sayı: 95
- Sayfa
- 95–114
- DOI
- —
Özet
Makalede, Cengiz’in Avrasya bölgesindeki torunlarının mülkü ile ulusların topraklarında yaşayan XIII.-XV. yüzyıllardaki Doğu Macarlarının tarihine ilişkin Latin, Türk, Moğol ve Arap-Fars kaynaklarından alıntılar incelenmektedir. Doğu Macarları hakkında önemli bilgiler XIII.-XIV. yüzyıllara ait Latince el yazmalarında ve o dönemdeki Doğu eserlerinde «Moğolların Gizli Tarihi», Raşid-al Din’in «Cami al-tavarih», vb. Arap ve Fars kaynaklarında yer almaktadır. Macar dil grubunun XIV. yüzyılın sonu ile XV. yüzyılın ortasında Cuci Ulusunun bölgesindeki Altınordulu Azak, Don’un aşağısında yaşadıkları varsayılabilmektedir. Kaynaklarda Doğu Macarlarının diğer bir grubunun ise Kuzey Kafkasya, Orta Asya bölgelerinde yaşadıkları kaydedilmiştir. Semerkand’da bulunduğu Yeretemir hükümdara gönderilen XXII. Papa John’un mektubunda Doğu Macarlar hakkında çok önemli veriler kaydedilmiştir.
Abstract
The article provides a review of the extracts of Latin, Turkic, Mongolian and Arabic-Persian sources on the history of the Eastern Magyars of the 13th-15th centuries, resided on the territory of Chingizids ulus-possessions of the Eurasian region. The most valuable information about the Eastern Magyars is reported by the Latin manuscripts of the 13th-14th centuries and is confirmed by evidence of parallel Oriental works: The Secret History of the Mongols, Jami al-Tavarikh by Rashid ad-Din and other Arab and Persian sources. It can be safely established that a separate Magyar-speaking group resided on the territory of Jochi ulus in the late 14th-mid-15th centuries in the area of the Golden Horde city Azak, in the lower reaches of the Don River. Other groups of Eastern Magyars are registered in the North Caucasus, Central Asia. The letter of Pope John XXII addressed to Dux Yeretamir, who was in Samarkand, contains exclusive information about the Eastern Magyars.