Ignacz Kunos’un Derleyip Yayımladığı Masallarda Yer Alan Grotesk Ögeler

Özet

Türk halk edebiyatı çalışmalarının öncülerinden sayılan Macar asıllı Türkolog Ignacz Kunos’un derleyip yayımladığı 26 masalda yer alan grotesk ögeleri belirlemeyi amaçlayan bu araştırma nitel ve betimsel bir çalışmadır. Araştırmada verilerin toplanması için doküman analizine, verilerin çözümlemesinde ise içerik analizine başvurulmuştur. Çalışma kapsamında incelenen 2 masalda (M1, M21) herhangi bir grotesk ögeyle karşılaşılmamıştır, 24 masalda ise farklı dağılım göstermekle birlikte çeşitli grotesk ögeler belirlenmiştir. İncelenen masallarda 15 farklı grotesk görünümlü eylem (n: 39) belirlenmiştir. “Farklı bir bedene bürünmek” (n: 9) dışındaki grotesk eylemlerin tümü şiddet yönelimlidir. Ayrıca Kunos’un derleyip yayımladığı masallarda “alkol tuzağı, canavar, cin, delilik, cinnet, eti dökülmek, şişleme ya da şişlenme” gibi grotesk ögelerin hiçbiriyle karşılaşılmamıştır. İncelenen masallarda 2 grotesk varlık [dev/devanası (n: 10), ejderha (n:4)]; 4 grotesk mekân [mezarlık (n: 3), mağara (n:2), vahşi doğa (n:2) ve orman (n: 1)]; 6 grotesk nesne [kılıç (n: 5), hançer (n: 4), bıçak (n: 3), balta (n: 1), topuz(n: 1), zehirli bir nesne (n: 1)] ve 4 farklı grotesk figür [kocakarı (n: 7), cadı (n: 4), kötülük peşindeki bir erkek (n: 4), kötülük yapan bir hayvan (n: 3)] belirlenmiştir. Şiddet eylemi açısından Kunos’un derleyip yayımladığı masalların çocuk açısından ürkü yaratabilecek ögeler içerdiği söylenebilir. Bazı masallarda şiddet eyleminin yoğunluğu çocuk okur açısından sakıncalı olabilir. Bu nedenle çocuğa okutulacak masalların seçiminde bu çalışmaların verilerinden yararlanılabilir. Çocuğun kendi korkularının üstesinden gelmesi için bu masallardaki grotesk ögeler işlevsel rol üstlenebilir. Grotesk ögelere sahip masallar çocuklarla buluşturularak, onlarla tartışılarak bu tür ögelerin simgesel anlamları üzerinde durulabilir. İleriki dönemlerde farklı araştırmacılar tarafından derlenip yayımlanmış Türk masalları grotesk ögeler ve bunların eğitsel işlevleri açısından incelenebilir.