Üç Şey Birlikte Doğdu: İnsan, Özgürlük ve Işık

Ahmet Can ÇELEBİ, Ömer Faruk FISTIKÇI, Ceren KALYONCU, Bengisu YILMAZ, Alper ERDEM, Selda KABADERE

Özet

Dalga boylarına ya da frekanslarına göre ışık ışınları sıralandığında ışık tayfı elde edilir. Görünür ışık, insan gözü tarafından algılanabilen ışıktır ve bu ışık, tayfın ortalarında yerleşmiştir. Işık doğadaki tüm canlıların yaşamı üzerinde son derece önemli etkilere sahip olduğu gibi insan fizyolojisi ve psikolojisi üzerinde de anlamlı rol oynamaktadır. Işık olgusu multidisipliner bir yaklaşım ile ele alınabilecek bir konu olup, sirkadiyen ritm ve göz sağlığı ile doğrudan ilişkili bir konudur. Beynimizde hipotalamusta bir çift yapı olarak bulunan suprakiyazmatik çekirdek sirkadiyen ritmi düzenleyen merkezdir. Melatonin, kortizol, ve büyüme hormonunun salgılanması, vücut ısı ritmi, uyku-uyanıklık döngüsü suprakiyazmatik çekirdek tarafından ayarlanan durumlardır. Bu mekanizma, organizmanın fizyolojik işleyişinin dış ortam ile uyumlu olarak işlemesini ve şartlar değiştiğinde ritmik fonksiyonların devamını kontrol eder. Ritmi düzenleyen en önemli faktör ışıktır. Sosyal ve fiziksel aktiviteler de diğer düzenleyicileri oluşturmaktadır. Yanlış aydınlatma kişide sirkadiyen ritmi bozmakta ve göz sağlığı üzerinde olumsuz etki göstermektedir. İyi aydınlatma gözümüzün görme verimliliğini artırmaktadır. Işığın doğru olmayan yerde veya gereğinden çok kullanılmasıyla ışık kirliliği oluşmaktadır ve çevreye ciddi zararlar vermektedir. Işık kirliliğine neden olan ışıklar aynı zamanda boşa harcanan enerji anlamına gelmektedir. Sonuç olarak, bu derlemede ışık olgusu üzerinde durularak ışığın canlılar üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri ele alınmaya çalışılmıştır.

Abstract

The light spectrum is obtained by ordering the light rays according to their frequencies or wavelengths. The visible light that can be detected by the human eye is located in the middle of this spectrum. Light plays an important role in human physiology and psychology as well as having important effects on the life of all living things in nature. The phenomenon of light is a multidisciplinary approach. It is directly related to circadian rhythm and eye health. The brain that regulates the circadian rhythm in our brain is a supraciazmatic nucleus, which is found in the hypothalamus as a double structure. This mechanism controls the physiological functioning of the organism in harmony with the external environment and the continuation of rhythmic functions in different conditions. The most important factor that regulates rhythm is light. Other regulators are social and physical activities. Wrong lighting deteriorates circadian rhythm and has a negative effect on eye health. Good lighting increases the visual efficiency of our eyes. Light pollution occurs when the light is not in the right place or in excess and causes serious damage to the environment. In conclusion, in this review, the negative or positive effects of light on the living beings are tried to be studied by focusing on the phenomenon of light.