İBSEN’DEN BECKETT’E BELLEĞİN TEMSİLİ

Özet

Bu bildiri şu temel meseleler üzerinde durmaktadır: a) Tiyatro ve dram sanatının bellek ve onun göstergesi olan geçmiş ile ilişkilenme biçimi b) Bu biçimin olgun örneklerinden biri olarak Ibsen tiyatrosunda geçmişin temsili c) Durum oyunları olarak değerlendirilegelen, “hikayesiz” Beckett tiyatrosunda belleğin işlevi ve temsili. Ibsen, oyun yazarlığında kendi katkılarıyla geliştirdiği iyi kurulu oyun tekniğine yaslandığı denli, batı sanatının kurucu unsurlarından biri olan doğrusal perspektifi, oyunlarının şematik düzenleyicisi olarak da kullanmıştır. Bu stratejiler ile üretilen oyunları geçmişteki bir olaya doğru açılan, teatral metinler olarak değerlendirilmektedir. Resim-tiyatro analojisi, gerçekçi tiyatronun çerçeve sahne ile kurduğu varoluşsal ilişkiyi de açıklama kolaylığı sağlamaktadır. Beckett tiyatrosu ise hikayeyi reddeden tutumuyla performatif metinler üzerine inşa edilmiştir. Ama geçmiş anahtar imgelere indirgenmiş biçimiyle hâlâ oradadır ve asal belirleyicidir.