Dergiler / Kıbrıs Araştırmaları Dergisi / 2020 / Cilt: 21 - Sayı: 45
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Hidrografik Yapısı, Su Sorunu ve Çözüm Önerileri
- Sayfa
- 77–98
- DOI
- —
Özet
Binlerce yıllık tarihiyle Doğu Akdeniz’in kalbinde bulunan Kıbrıs adası stratejik ve jeopolitik açıdan oldukça önemlidir. Ada uzun yıllar Anadolu, Kuzey Afrika ve Ortadoğu’ya hâkim olmak isteyen devletler tarafından önemsenmiş ve uğruna savaşlar yapılmıştır. Dünya siyaseti üzerinde etkisi günümüzde de devam eden adanın idari sınırları 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında çizilmiştir. Adanın kuzeyinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), güneyinde Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) bulunmaktadır. Binlerce nüfusun yaşadığı bu adanın günümüzde temel geçim kaynağını tarım, turizm ve eğitim sektörleri oluşturmaktadır. Ada genelinde Akdeniz iklimi hakimdir. Yazların kurak, kışların ılık geçtiği adada yağış azlığı yerüstü su kaynaklarını oldukça sınırlandırmıştır. Yerüstü su kaynaklarının kısıtlı olduğu ada genelinde daha çok yeraltı su kaynakları kullanılmaktadır. İçme-kullanma ve tarımda yoğun olarak kullanılan bu su kaynakları zamanla azalmaya başlamıştır. Özellikle KKTC’de yeraltı suyunun aşırı kullanılması sonucu tuzlanma meydana gelmiştir. Kuzey Kıbrıs’ta yaşanan su sorununu çözmek için yıllarca Türkiye’den adaya su getirilmiştir. Ancak zamanla bu taşımanın sürdürülebilir bir çözüm olmadığı anlaşılmıştır. Yeni bir proje olarak suyun adaya taşınması yerine, akması planlanmıştır. 2016 yılında hizmete açılan bu proje doğrultusunda Türkiye’den borularla adaya su taşınmaya başlanmıştır. Bu çalışmada KKTC’nin hidrografik özellikleri, suyun kullanımı ve su sorunu açıklanarak bu soruna çözüm yolları üretilmeye çalışılmıştır.
Abstract
The Island of Cyprus, located in the heart of the Mediterranean with its thousands of years of history is very important strategically and geopolitically. The island was cared for by the states that wanted to dominate Anatolia, North Africa and the Middle East for many years and wars were fought for its sake. The administrative borders of the island, whose influence on world politics continues today, were drawn after the 1974 Cyprus Peace Operation. The northern part of the island is the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC) and the Southern Greek Cyprus Administration (SGCA). The main livelihood of this island, where thousands of people live, is the agriculture, tourism and education sectors. Mediterranean climate prevails throughout the island. There is not much rainfall on the island, where summers are dry and winters are warm. This condition has limited surface water resources. Underground water resources are mostly used throughout the island where surface water resources are limited. These water resources, which are used intensively in drinking and using and agriculture, have started to decrease over time. Especially in TRNC salting has occurred as a result of excessive use of groundwater. Water is moved to the island from Turkey for many years to solve the water problems in the TRNC. However, it has been understood in time that this transportation is not a sustainable solution. As a new project, water is planned to flow instead of moving to the island. In line with this project opened in 2016, the candidate with the pipe transporting water from Turkey was begun. In this study, the hydrographic features of the TRNC, the use of water and the water problem are explained and solutions are tried to be produced for this problem.