Kazak Teriminin Kölelik Mefhumu ile İlişkisi Üzerine

Özet

Kazak teriminin konumuzla ilgili ana kaynak olan şer‘iye sicillerinde hangi fonksiyonları ifade edecek şekilde kullanıldığının dikkatlice ayrıştırılarak analiz edilmesi, terimin aydınlatılması açısından önem taşımaktadır. Mevcut araştırmanın merkezi teması, sicillerde rastlanan ve olaylara göre hususi fonksiyon belirttiği düşünülen verilerin değerlendirilmesidir. Kırım kadı sicilleri üzerinde yürüttüğümüz çalışmalar neticesinde “kazak” terimi ile ilgili yeni verilere ulaştık. Söz konusu kaynaklarda “kazak” teriminin büyük çoğunlukla “esir” veya “köle” anlamında kullanıldığı tespit edilmiştir. Kazak teriminin Osmanlı merkezi idaresine bağlı diğer sancak ve eyaletlerde tutulan kadı sicillerinde de araştırması yapılmış, Kırım’daki kadar sık olmasa da, aynı anlamda kullanıldığı görülmüştür. Kazak mefhumunun birçok anlamlarından birisi “köle”dir. Mevcut araştırmalar çoğunlukla lügat manaları üzerinde yoğunlaşmıştır. Konunun idari tarih ile ilgili literatüre nasıl yansıdığı hususunda yeterli bilgi bulunmamaktadır. Mevcut literatürde “kazak” ın ihtiva ettiği köle anlamının doğrudan savaş esiri veya zorla alıkonma sonucu ortaya çıkan sosyal veya iktisadi kölelikten ziyade bütün imparatorluklarda hassa birliği olarak istihdam edilen muhafızlık ile ilgili bulunduğu anlaşılmaktadır.

Abstract

It is important to analyze carefully which functions the term Cossack is used to express in the Kadi Registers, which is the main source related to our topic, in terms of elucidating the term. The central theme of the current research is the evaluation of the data encountered in the registers and thought to represent a special function according to the events. As a result of the studies on the Crimean Kadi Registries, we have reached new data on the term "Cossack". It has been determined that the term "Cossack" is mostly used to mean "captured person" or "slave" in the said sources. The term "Cossack" has been researched in the Kadi Registers kept in other sanjaks and states under the Ottoman central administration, and it has been found that it is used in the same sense, although not as often as in Crimea. One of the many meanings of theCossack term is "slave". Current research has mostly focused on lexical meanings. There is not enough information about how the issue is reflected in the literature on administrative history. In the current literature, it is understood that the meaning of the slave contained in the "Cossack" is directly related to the guardianship employed as a consensual union in all empires rather than the social or economic slavery resulting from direct prisoner of war or forced detention.

Anahtar kelimeler: Kazak,, Köle,, Muhafız,, Kadı Sicilleri,, Kırım,, Osmanlı,, Rus