Dergiler / Tehlikedeki Diller Dergisi / 2020 / Cilt: 10 - Sayı: 17
Чăвашсен Тупмалли Юмахĕсенче Авалхи Мифсем Палăрса Юлни
- Sayfa
- 427–432
- DOI
- —
Özet
Авалхи чăвашсем космогони, антропологи, зоологи енĕпе мĕнле шухăшланин палăрăмĕсем фольклорăн тĕрлĕ жанрĕсенче упранса юлнă. Статьяра тупмалли юмахсенчи мифологи палăрăмĕсене тĕпченĕ. Авалхи мифсен рудименчĕсем ытларах космогонипе çыхăннă тупмалли юмахсенче палăраççĕ. Мифологирен тупмалли юмахсен жанрне, тĕпрен илсен, илемлĕ, паха сăнарсем тата уйрăм сюжетсем куçнă. Каярах чăвашсен авалхи мифла тĕнчекурăмĕ сайра хутра христианство витĕмĕпе хутăшнă тĕслĕхсем те тĕл пулаççĕ. Хăйсен тĕп тĕллевне пула тупмалли юмахсем авалхи саманасенчех пулса кайнă реликтсене, мифологи пайрăмĕсене паянхи куна илсе çитернĕ. Тупмалли юмахсенче халăхăн ĕмĕрсем хушши пуçтарăнса пынă ăс-хакăлĕ палăрать.
Abstract
Eski Çuvaşların kozmogoni, antropoloji, zooloji hakkında nasıl düşündükleri gösteren izler, folklorun çeşitli türlerinde korunmuştur. Bu makalede bilmecelerdeki mitolojik bulgular araştırılmıştır. Eski mitlerin özellikleri daha çok kozmogoni ile bağlantılı olan bilmecelerde görülür. Mitolojiden bilmece türüne, esasen, güzel ve önemli tipler ile özel konular geçmiştir. Geçmişte Çuvaşların eski mitlere özgü dünya algısı, bazen Hristiyanlık etkisi ile karışmış örneklerde tanıklanmaktadır. Kendi temel amacı doğrultusunda bilmeceler, eski zamanlara ait arkaik unsurları, mitoloji ögelerini bugüne taşımıştır. Bilmecelerde halkın yüzyıllar içinde vücuda gelen bilinci yankılanmaktadır.