Runik Türk Yazıtlarında Yükselme Riti: yog Kelimesi Üzerine

Özet

Tanrısallık isnat edilen gök, insanların her zaman ilgisini çekmiş ve bu yüzden de insanlar oraya ulaşmak için çeşitli ritler uygulamışlardır. Buritlerden en önemlisi elbette hükümdarın tahta oturma ritidir. Bu tören ‘kağan ve hatun’un tahtırevan üzerine çıkarılmasıyla başlar ve örgin‘taht’ üzerine oturtulmalarıyla son bulur. Böylece tanrısallık verilmiş hükümdar da halkını tanrı gibi yönetebilecektir. Türkler ölüm eylemi içinkergek bol- ‘kerek kuşu olmak (?), öl- ‘ölmek’, uç- ‘uçmak’, yok bol- ‘yok olmak (?), yükselmek (?)’, yokla- ‘yükselmek’ ifadelerini kullanırve bu ifadelerin tamamı da ‘yükselme’ ile ilgilidir. Bu bağlamda ‘cenaze merasimi, ölü yemeği’ anlamlarına gelen yog kelimesi de ‘yükselme’ ilebağlantılı olabilir. Bu yazıda yog kelimesinin kökeni hakkında açıklama yapılmaya çalışılacaktır.

Abstract

The sky, which is attributed to divinity, has always attracted the attention of people and so people have practiced various rituals to get there. Of

Anahtar kelimeler: Türk yazıtları, yükselme ritleri, yog ‘cenaze merasimi’