Yaratıcılık ve İki Uçlu Bozukluk

Özet

Yaratıcılık ve psikopatoloji arasındaki ilişki antik dönemlerden bu yana ilgi çekici bir konudur. Yaratıcı kişilerin özelliklerinin betimlendiği in- celemelerin ardından yirminci yüzyılın son çeyreğine denk gelen dö- nemden itibaren araştırmacılar duygudurum bozuklukları ve yaratıcılık arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar yapmaya başlamışlardır. Başlan- gıçta çalışmalar sanatçıların biyografik metinlerine dayandırılmış ve elde edilen bulgular yaratıcılık ve psikopatoloji arasında ilişki olabileceğini işaret etmiştir. Geriye dönük incelemelerin kısıtlılıkları araştırmacıları bu alanda sistematik çalışmalar geliştirmeye yöneltmiştir. Sanatsal yara- tıcılığa odaklanan sistematik çalışmalarda gerek duygudurum bozukluk- larının yaygınlığı, gerekse yaratıcılık süreci incelenmiştir. Bir grup çalış- macı ise bu ilişkiyi afektif mizaçlar bağlamında ele almışlardır. Doksanlı yılların sonuna doğru yaratıcılığın kapsamı genişletilmiş ve gündelik yaratıcılık kavramı ortaya atılmıştır. Bu tanımlamanın ortaya çıkması, araştırmacıları sıradan (sanatçı olmayan) bireylerde yaratıcı sürecin bile- şenlerini incelemeye yönlendirmiştir. Bu derlemede ise öncelikle yaratı- cılık ve yaratıcı sürecin tanımlamalarından bahsedilmiş, ayrıca iki uçlu bozukluk açısından yaratıcı süreç irdelenmiştir. Daha sonra yaratıcılık ve iki uçlu bozukluk arasındaki ilişki mevcut çalışmalar (biyografik, sis- tematik, psikobiyografik ve afektif mizaçlar) ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca yaratıcılık ve psikopatoloji arasındaki bağlantıyı açıklamak üzere geliştirilen yeni bir model olarak Paylaşılmış Yatkınlık Modeli de tanı- tılmıştır. Son olarak, araştırmaların yöntemsel kısıtlılıkları, bu kısıtlılık- ları gidermeye yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract

The relationship between creativity and bipolar disorder has been aintriguing topic since ancient times. Early studies focused on describincharacteristics of creative people. From the last quarter of the twentietcentury, researchers began to focus on the relationship between moodisorders and creativity. Initially, the studies were based on biographicatexts and the obtained results indicated a relationship between these twconcepts. The limitations of the retrospective studies led the researcherto develop systematic investigations into this area. The systematistudies that have focused on artistic creativity have examined both thprevalence of mood disorders and the creative process. In addition, group of researchers addressed the relationship in terms of affectivtemperaments. Through the end of the 90s, the scope of creativitwas widened and the notion of everyday creativity was proposed. Themergence of this notion led researchers to investigate the associationof the creative process in ordinary (non-artist) individuals. In thireview, the descriptions of creativity and creative process are mentionedAlso, the creative process is addressed with regards to bipolar disordeThen, the relationship between creativity and bipolar disorder arevaluated in terms of aforementioned studies (biographical, systematicpsychobiographical, affective temperaments). In addition, a new modethe Shared Vulnerability Model which was developed to explain threlationship between creativity and psychopathology is introducedFinally, the methodological limitations and the suggestions for resolvinthese limitations are included.