Memlüklüler Devrinde Endülüslü Bir Arap Dilbilimcisi: Ebu Hayyan el-Endelusi

Özet

İslam tarihinde Bağdat, Şam ve Kahire ilmi çalışmaların yapıldığı yerler arasında zirveye ulaşmıştır. Ayrıca bu bölgelerde sayısız alim yetişmiş ve muazzam eserler ortaya konmuştur. Bu noktada, Selçuklularda önemli müesseseler olan medreseleri Eyyübilerden devralan Memlüklüler, bu kurumlarla birlikte İslami ilimlerin altın çağını yaşamıştır. Diğer yandan, kayıp cennet olarak bilinen Endülüs gerek jeolojik ve kültürel yönden gerekse de sosyo-eğitim alanındaki kendine has özelliklerinden dolayı İslam dünyasının Batı’daki yegane merkezi haline gelmiş ve Batı’nın karanlık çağının değişmesinde önemli rol oynamıştır. Bu iki bölge arasında yetişen meşhur İslam alimi ve Arap dili uzmanı Ebu Hayyan el-Endelusi’nin hayatı hakkında malumatların yer alacağı bu makalede, konu çeşitli bölgelerde aldığı dini eğitimlerin müellife etkisi çerçevesinde işlenecektir. Bu çalışmanın ana gayesi ise, Ebu Hayyan’ın hayatındaki evreleri tabakat eserlerinde yer alan bilgiler doğrultusunda ortaya koymaktır. Ayrıca çeşitli İslami ilimlerde özellikle de nahiv alanında katkılar sunan yazarın bu alandaki hocalarını ve eserlerini ortaya koymak bu makalenin bir diğer amacıdır. Hayatı boyunca önde gelen pek çok alimi yetiştiren müellifin öneminin vurgulandığı yazı, Mısır’ın ve Endülüs’ün Ebu Hayyan’a etkisiyle nihayete erecektir.

Abstract

Despite numerous centres of Islamic sciences, Baghdad, Damascus and Cairo have reached the peak for centuries after the appearance and the expansion of Islam, and many connoisseur scholars raised in these regions, likewise, immense resources were composed there. In this context, Mamluks, who carried the madrasas developed by the Seljuk period to the summit with the inheritance they took over from the Ayyubids, became the Golden Age of this period. Further to that, identified lost paradise, Andalusia was the unique centre of the Islamic world in West due to its geo-cultural position and exclusive features in social and educational life and played a decisive role in changing and reconstruction the dark ages of West world. This article on the life history of Abu Hayyan, an essential Middle age figure, focuses particularly on the impress that the Arabic language had, by analysing the role of different regions within the framework of the religious training, and moreover, adverts the educational policies of Andalusia and Mamluks. The main object of the study is to reveal the major stages of the author’s life cycle in some aspects through the eyes of the Islamic biographical literature’s specialists. This essay similarly intends to demonstrate Abu Hayyan's position, who had an observable effect on various Islamic sciences and gained his fame in syntax, in a real sense by including the author’s scholars and works. Starting from the significance of Abu Hayyan, who guided a great number of authors through length of life, the article concludes with the influence of both mentioned regions on him.