Rus İşgalinden Sonra Erzurum ve Van Vilayetlerinde Zirai Problemler ve Bu Problemlere Çözüm Arayışları (1918-1920)

Agricultural problems and seeking for a solution to these problems after the Russian invasion in the Provinces of Erzurum and Van

Özet

Dört yıl süren Birinci Dünya Savaşı’nın etkilediği coğrafyalardan biri de hiç şüphesiz Doğu Anadolu’dur. Birinci Dünya Savaşı’nın ilerlediği yıllarda bölgenin büyük oranda savaş alanına dönüşmesi bölgede sosyo-ekonomik sorunların ve mekânsal tahribatın daha fazla hissedilmesine neden olmuştur. Doğu Anadolu’nun jeostratejik ve sosyo-ekonomik açıdan önemli vilayetleri Erzurum ve Van ise, söz konusu sorunlardan ve tahribattan nasibini fazlasıyla almıştır. Diğer doğu vilayetlerinden farklı olarak her iki vilayetin hem Rus işgaline hem de Ermeni zulmüne maruz kalması, yaşanan problemlerin çözümünü bir hayli zorlaştırmıştır. Savaş ve işgal yılları sonrasında, vilayetlerdeki yaşamın normale dönmesi için gereken faaliyetler içinde en hayati olanı zirai faaliyetler olmuştur. Vilayetlerin yöneticileri zirai faaliyetlerdeki sorunların çözümünü diğer sorunlardaki gibi kolayca zamana yayma imkanı bulamamıştır. Ziraat meselesi iaşe temininde sürekliliğin belirleyicisi olduğundan, Erzurum ve Van’a atanan valiler için ziraatla ilgili konular hep öncelikli olmuştur. Bu kapsamda işgalin bittiği 1918 yılında iki vilayetin zirai durumu ve ziraatında yaşanan problemlerin araştırılması önemlidir. “Zirai faaliyetlerin yeniden başlaması ve geliştirilmesi için merkezi-yerel ve askeri idarenin tutumu nasıldır?”, “Ziraatın geliştirilmesinde en fazla uğraş gerektiren konu nedir?”, “Problemlerin halledilmesinin önündeki engeller nelerdir?”, sorularına arşiv kayıtları ve dönemin kaynakları temelinde cevap aranmıştır.

Abstract

There is no doubt that Eastern Anatolia is among the geographical regions which was affected during I. World War that lasted four years. Socio-economic problems and spatial destruction were felt widely because major part of the region was used as a battlefield, especially in last years of the war. Erzurum and Van, important provinces of Eastern Anatolia in terms of geostrategy and socio-economy, were affected by such socio-economic problems and destruction on a large scale. Erzurum and Van differ from other Eastern Anatolia provinces in that other Eastern Anatolia provinces was occupied by only Russia whereas Erzurum and Van not only was occupied by Russia but also was exposed to persecution of Armenian, which made harder solving the problems in Erzurum and Van. After the year of war and invasion, agricultural activity is one of the most important activities to return the life in Erzurum and Van to normal. The directors of Erzurum and Van could not have plenty of time to solve the problems of agricultural activities unlike other activities. Agricultural issue, determinant of continuity of food supply, was primary for the governors who was assigned to Erzurum and Van. In this context, it is crucial to research these two province's agricultural situation and problems of agricultural activity in 1918 when the invasion ended. Based on archive records and sources of the era, answers were searched for the questions like; Which attitude did central-local and military government have in order to start again and develop the agricultural activity? What is the most onerous topic to develop agriculture? What was the obstacles which prevent problems from being overcame?