Dergiler / Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi / 2020 / Cilt: 3 - Sayı: 5
Osmanlı’da Kadın Entelektüeller: Halide Edip Adıvar ve Sırpuhi Düsap Örneği
- Sayfa
- 104–122
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde biri Ermeni diğeri Türk toplumu içerisinde öne çıkmış birer kadın yazar olan Sırpuhi Düsap ile Halide Edip Adıvar’ın hayatı ve eserleri incelenecektir. Her iki yazarın, gerek içinde bulunduğu toplumsal yapı gerekse de işledikleri temalar nedeniyle birbiriyle ortak yönleri olduğu anlaşılmaktadır. Bu açıdan çalışmada, gerek Düsap gerekse Adıvar’ın özel hayatı, aldıkları eğitimler, karakter yapıları ve kadın sorunlarına bakış açıları incelenerek her iki yazarın içinde bulundukları dönem itibariyle nasıl diğer kadınlardan farklı bir noktada durdukları ve kendi dönemlerinde kendi toplumları üzerindeki etkilerine yer verilecektir. Düsap, Ermeni Edebiyatı ve Ermeni kadın yazarları arasında önemli bir yere sahiptir. Benzer şekilde Adıvar’ın da gerek Milli Mücadele döneminde gerekse de öncesinde toplumun farklı kesimleriyle iç içe olduğu ve kadınların eğitimi konusuyla yakından ilgilenen bir yazar olduğu bilinmektedir. Her ne kadar Adıvar eserlerinde, Düsap’tan farklı olarak Milli Mücadele konusuna daha fazla yer vermiş olsa da, bu eserlerin içeriğine bakıldığında genel oalrak kadınların verdikleri mücadeleler ve Milli Mücadele yıllarındaki sorunların eserlerinin temalarında önemli bir yeri olduğu görülmektedir. Bu açıdan Adıvar’ın eserlerinde Milli Mücadele yıllarında çeşitli zulüm ve işkencelere maruz kalmış kadınlar ile hayatını ülkesinin kurtuluşuna adamış kadınlar ön plandadır. Düsap’ın eserlerinde ise kadının ikinci sınıf insan muamelesi görmesi konusundaki toplumsal duyarsızlıklara yönelik eleştiriler ön planda olmuştur.
Abstract
In this study, the two women writers, one of them is Turkish and the other one is Armenian, who were influential during the last period of the Ottoman Empire, Halide Edip Adıvar and Sırpuhi Düsap, and their life and works will be examined. It is understood that both authors have in common with each other in terms of both the social structure in which they were and the themes they work. This study will examine the both Düsap and Adıvar's life, their education, character and their perspective on women's issues; how they stand differently than other women of their time and finally their impact on society. Düsap has an important place in the Armenian literature and Armenian women writers. Similarly, Adıvar is known as the author who intertwined with different segments of society and was interested with the education of women during the Turkish national movement period and before it. Although Adıvar gave more space to the subject of national movement than Düsap when we look at the content of these works, it is observed that the issue of women's struggle and national movements are the most dominant themes. In Adıvar's works, the women who had been subjected to torture and had been dedicated their life to the independence of their country are at the forefront. In Düsap's works, the critics towards the social insensitivity on the inferior treatment of women are in the foreground.