Türkiye'de Çocuk Koruma Sisteminin Genel Olarak Değerlendirilmesi

Özet

Her ülke kendi toplumu ve geleceği için korunma gereksinimiduyan az ya da çok sayıdaki çocukları için gereklikoruma programları uygulamaktadır. Zamanla küçülen,zayıflayan ve parçalanan ailenin tek başına çocuğu koruyamadığıdüşünülmektedir. Sosyal devlet, çocuğun korunmasındakamunun önemi ve rolünün daha iyi anlaşılmasınısağlamıştır. Ailesi yanında korunamayan çocuklar için yenibakım modelleri sunulmalıdır. Çocuğun, aile yanında bakımmodeli, toplum-temelli bir çocuk bakımı modeli olarak çocukkoruma sistemi içinde önemli bir yer tutmaktadır. Birleşmişmilletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocuk korumasisteminin çocuk bakım uygulamalarının en önemli uluslararası yasal dayanağıdır. Çocuğun korunması açısından,Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Türk Medeni Kanunu, 2828sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunuve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu önemli yer tutmaktadır.Türkiye’de bütüncül, kapsamlı ve tüm kurumların etkinentegre olduğu bir çocuk koruma politikasının var olduğunusöylemek olanaklı değildir. Ayrıca, çocuğun korunmasınaayrılan bütçe olanaklarının yetersizliği, uygulamalarda,bilimsel yönetim ve “yönetişim” ilkelerine aykırılıklar, meslekelemanı sayısının yetersizliği temel sorunlar olarak kendinigöstermektedir. Türkiye’de çocuk koruma sisteminin ve tümçocukların korunmasına yönelik uygulamaların geliştirilebilmesiiçin yeterli toplumsal bilinçlendirmeler yapılmalı, ilgiliyasal düzenlemelerin uygulama güçlükleri ve eksiklikleribelirlenmeli ve giderilmelidir. Ayrıca konu daha profesyonelbir anlayışla ele alınmalı, ilgili meslek elemanları ek eğitimlerlegüçlendirilmeli, çalışan personele yapılan ödemelerteşvik edici olmalı, personel niteliği yükseltilmeli, tüm ailelereğitilmeli ve çocuk ihmallerinin önlenmesi amacıyla ailelerev ziyaretleri yoluyla denetlenmelidir. Sonuç olarak,Türkiye’de kendi öz ailesi yanında bakımı sağlanamayan,ailesi yanında olmasına karşın ihmal edilen, yoksulluktandolayı sağlıklı gelişimi risk altında bulunan olumsuz yaşamkoşullarında yaşamaya çalışan, buna karşılık korunmakararı bulunmayan, kamunun herhangi bir şekilde ilgi alanındaolmayan çok sayıda çocuk bulunmaktadır. Gelişmişbir ülkede tüm çocukların bakımı ve korunması kamunun ilgialanında olmalı, kayıt altına alınmalı, denetlenmeli veçocuklarına bakabilmeleri için ailelere, gereksinim duyduklarıher türlü destek sağlanmalıdır. Ülkemizde, çocuklarınkorunmasına yönelik uygulamalar ve insan kaynağı zenginliğibu alanda oldukça ileri durumda bulunan ülkelerdekiuygulamalarda varolan karakteristik özellikleri taşımamasıçocuk koruma hizmetlerinin etkililiğini zayıflatmaktadır.Ülkemiz çocuk koruma sisteminin geliştirilmesi ve iyileştirilebilmesiiçin ayrıntılı değerlendirmelere gereksinim bulunmaktadır.Bu makalede de çocuk koruma sisteminin değerlendirilmesive iyileştirmeler yapmak için önerilere yer verilmiştir.

Abstract

Every society apply child protection programme for thechildren who need protection. It has been realized that thevaning, weakening and decompasing family can not protectthe child on its own. The social state has made the role andimportancy of the public in child protection more clearlyunderstood. New care types should be introduced for thechildren who can not be protected in the family. Family carehas an most important model in the child protection system.Community-based child care has an important place in thechild protection system. United Nations Convention on theRights of the Child constitutes a part of the most fundamentalinternational legal basis of the child protection system andchild care practice in Turkey. Furthermore, Turkish RepublicConstitution, Turkish Civil Law, Social Services and ChildProtection Law No: 2828 and Child Protection Law No: 5395have a considerable place among the national legalarrangements. It is hard to say that there is an extensive,integral child protection policy in Turkey. Morever, lack ofbudgetary funds in this field and contravention to“governance” principles in supervisions, lack of number ofsocial workers staff can be enumerated as the basicproblems in this respect. In order to develop foster familypractice in Turkey, sufficient presentation and makingpeople conscious should be made, practical difficulties anddeficiencies regarding the relevant legal arrangementsshould be determined and fixed, a professional conceptionshould be adopted, the related professionals should bemore professionals should be made more qualified bysupplementary trainings, payments effected to the staffshould be more encouraging and the families should beeducated and supervised. Finally, there are many children inTurkey who are no raised in the family and their own familiescan not protect them, living in the unsuitable conditions,about whom there is no court protection order for the childand therefore who stays out of public interest. The developedcountries care and protection matters of all children whoneed help should also be inside the public’s sphere ofinterest, they should be formally registered and supervised,and all kinds of the support that child and the family needshould be provided. Therefore child protection activities runby administration lack the accepted characteristics of childprotection system facilities thus generally thought to beineffective effort to fight child neglect and abuse. So there isa need for the evaluation of child protection system.Withinthis frame work, evaluation of child protection system andsuggestions for improving system also mentioned.

Anahtar kelimeler: Çocuk koruma sistemi, çocuk koruma politikaları, yasal düzenlemeler