Bolşevik İktidarından Önce Geleneksel Kırgız Aydınları

Özet

Sovyet iktidarından önce Kırgızların siyasi ve toplumsal hayatının şekillenmesinde etkili olan bir aydın zümresi mevcuttur. Kırgız geleneksel aydınları arasında söz ustaları olarak, Manasçılar ön saflarda yer almaktadırlar. Ancak bunlar eserlerini yazıya geçirmeyip, sözlü eser verdikleri için günümüze, kaynaklar kısıtlı olarak ulaşmıştır. Kırgız halkının benliğinde öyle yer etmişlerdir ki, Sovyet döneminde onlara ait hikaye, şiir ve siyasetname tarzında sözlü bilgilerin bir kısmı toplanmıştır. Kırgız toplumsal ve siyasi yaşamında XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar etkili olan geleneksel şair aydınlar, halkın yaşamsal anlayışının şekillenmesinde, yine halkın tarih ve kültürel değerlerinden aldıkları kaynak ile rehber kişilikler olmuşlardır. Temel görevleri danışmanlık olan bu şairler, şiirleri ile halka; bilgi, tecrübe ve düşünceleri ile siyasi erklere yol göstermişlerdir. Böylece siyasi ve kültürel hayatta belirleyici rol oynamışlardır. Halk arasında yetişen şairlerin bir kısmı mektep ve medreselerde eğitim almış, beyler arasında veya idareler arasında elçilik yapmışlardır.

Abstract

Kyrgyz people had an influential intellectual class before the Soviet rule and this class played a significant role in shaping of the Kyrgyz political and social life. Manas tellers were among the traditional intellectuals and they had a leading place. However, we have very limited knowledge about the Manas tellers as they created verbal works and did not give written works. They left such a huge mark in the memory of the Kyrgyz people that some of their verbal works in the form of story, poem and political advice were collected during the Soviet era. The traditional poet intellectuals were influential in the Kyrgyz social and political life until the end of the first quarter of the 20th century and they guided the Kyrgyz people to shape their life by relying on people’s historical and cultural values. The basic duty of these poets was advisory. They guided common people with their poems and political groups with their wisdom, experience and thoughts. Thus they played an influential role in political and cultural life. Some of the poets studied in Islamic schools and madrasas and they served as envoy among beys and administrators.