I. Bahadır Giray: Han ve Şair (d. 1601? ölm. 1641)

Özet

I. Bahadır Giray Han 7 Haziran 1637 tarihinde Osmanlı padişahı IV. Murad tarafından Kırım hanı olarak tayin edilmiştir. Hanlık yönetimini devralan yeni han, Kırım'da siyasi otoritesini sağlamlaştırmak amacıyla Nogayların Mansuroğlu kabilesine karşı büyük bir mücadele başlatmış, bunun sonucunda başta mirzalar olmakla birlikte mezkûr kabileye mensup çok sayıda kişiyi öldürtmüştür. Kendisi için tehlike oluşturabilecek Nogayları saf dışı bıraktıktan sonra Osmanlı padişahının emri üzerine 1637 senesinde Don Kazakları tarafından işgal edilen Azak'ın geri alınması için hazırlık yapmıştır. Bu doğrultuda 1638 senesinde, birlikte hareket eden Osmanlı ve Kırım kuvvetleri Azak'ı geri almak için sefere çıkmalarına rağmen başarılı olamadan dönmek zorunda kalmışlardır. Osmanlı Devleti'nin toprağı olan ve Kırım'ın güvenliği için stratejik bir konumda bulunan Azak'ın geri alınması amacıyla Osmanlı ve Kırım birlikleri daha büyük bir orduyla tekrar sefere çıkarak bir kuşatma harekâtı başlatmışlardı. Ancak Azak Kalesi müttefik güçler tarafından oldukça tahrip edilmiş olsa da bazı sebeplerden dolayı muvaffakiyet sağlanılamadan yine geri dönmek zorunda kalınmıştır. Bu sırada hastalanan Kırım hanı 1641 yılında vefat ederek Bahçesaray'a defnedilmiştir. Bu çalışmamızın amacı I. Bahadır Giray Han’ın saltanat dönemini aydınlatarak onun zamanında Kırım Hanlığı’nın Osmanlı Devleti, Lehistan ve Rusya ile olan münasebetlerini incelemektir. Mamafih onun siyasi bir figür olmasının yanı sıra, Kırım edebiyatının güzide örnekleri arasında yer alan şiirleri dolayısıyla şair kimliğine de vurgu yapılmıştır.

Abstract

Bahadir Girai Khan was appointed as the Khan of Crimea by the Ottoman Sultan Murad IV. on 7 June 1637. Taking over the khanate rule, the new Khan initiated a great campaign against Mansuroglu tribe of Nogais to consolidate his political power. As a result he had a lot of people killed, mainly mirzas and people from this tribe. After eliminating Nogais who might constitute a threat to him, by order of the Ottoman Sultan he started preparations to reclaim Azov which was occupied by Don Cossacks in 1637. Although the Ottoman and Crimean troops campaigned together and started a siege in 1638 in order to take Azov Castle back, they had to return without succeeding. Ottoman and Crimean troops started another siege with an even bigger army in order to take back Azov which was within Ottoman territory and had a strategic location for the security of Crimea; however, although the allied forces inflicted great damage on the castle, they had to return without victory once more due to some reasons. Meanwhile Crimean Khan fell ill, died and was buried in Baghchasaray in 1641. This study aims at shedding light on the reign of Bahadir Girai Khan I. and investigating the relations of Crimean Khanate, Ottoman State, Poland, and Russia during this period. Furthermore, it is emphasized that apart from being a political figure, he was also a poet whose poems were distinct samples of Crimean literature.

Anahtar kelimeler: I. Bahadır Giray Han, IV. Murad, Azak, Don Kazakları, Kırım