Dergiler / Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 3 - Sayı: 1
Safevi Devleti’nde Şah II. İsmail ve Muhammed Hudabende Dönemlerinde Kızılbaş Hâkimiyeti (1574-1587)
- Sayfa
- 50–65
- DOI
- —
Özet
Safevi Devleti’nin kuruluşunda ana gövdeyi oluşturan Kızılbaş Türkmen kabilelerin devletin kurumsallaşmasına paralel olarak tasfiye edilmeye başlanması Kızılbaşların tepkisini ortaya çıkarmıştır. Bu durumun sonucu olarak Kızılbaş kabilelerin önde gelenleri devlet otoritesini zedeleyici davranışlar sergilemeye başlamıştır. Safevilerin ikinci hükümdarı Şah Tahmasb (1524-1576) döneminin ilk on yıllık evresinde Kızılbaşların hâkimiyetine geçici olarak son verilse de Tahmasb’ın vefatından sonra yeniden Kızılbaşların gücü ortaya çıkmıştır. Şah Abbas’ın tahta çıkışıyla birlikte devlet istikrara kavuşarak Kızılbaşların yerine “Şahseven’ler” adı verilen yeni bir zümre ortaya çıkmıştır. Ayrıca Kızılbaş kabilelerin İran’ın yerli devlet adamlarına duydukları tepki de Safevilerin istikrarsız bir yapıya evrilmelerine neden olmuştur.
Abstract
The initiation of the liquidation of the Qizilbash Turkmen tribes, which constitute the main body in the establishment of the Safavid State, parallel to the institutionalization of the state revealed the reaction of the Qizilbash. As a result of this situation, the leading figures of the Qizilbash tribes began to exhibit damaging behaviors of the state authority. Although the second reign of the Safavids, Shah Tahmasb (1524-1576), was temporarily terminated under the dominance of the Qizilbashs during the first decade of its reign, the power of the Qizilbashs emerged again after the death of Tahmasb. Shah Abbas's state of mind with the output of the state together with the establishment of a new group called "Şahsevenler" has emerged instead of the Qizilbashs . Moreover, the reaction of the Qizilbash tribes to Iran's indigenous statesmen led the Safavids to evolve into an unstable structure.