Ortak sır kalıplarımız: Türk dünyası bilmeceleri üzerine

Özet

Bu çalışmada bilmece türünün çeşitli araştırmacılar tarafından yapılan tanımlarından birkaçı, türün kendisini tanımlayan örneklerle birlikte verilmiş, terimin Türk dünyasındaki karşılıkları bilmecelerin kökeni ve mitolojiyle olan bağı üzerinde durulmuştur. Türk dünyası ölçeğinde, tarihsel ve güncel yazılı kaynaklardan taranarak binlerce bilmece arasından derlenen yedi yüz civarında bilmecenin cevap, yapı ve düşünce benzerliği ortaklığı bir ölçüt olarak kullanılarak tematik sınıflandırılmaya gidilmiştir (burada verilecek örnekler tematik tasnife sokulmadan sınırlı sayıda olacaktır). Böylelikle bu çalışmayla Türk dünyasının ortak kültürel mirasının belirlenmesine ve diğer konuşmalık türlerle birlikte bu tür ortaklıkların kemiyet ve keyfiyet bakımından yapılacak daha gerçekçi değerlendirmelerin önünü açabilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Abstract

In this paper some definitions of the riddle type by several researchers are presented together with definitive samples and the synonyms of the term in the Turkish world, the origin of the riddle type and its relation with mythology are focused on. On the scale of the Turkish world, among thousands of riddles approximately seven hundred have been compiled by scanning historical and contemporary written sources of texts. Selected riddles have been thematically classified by using respond, structure and mentality resemblance as a criterion(the samples given in this paper are in limited number are not classified). This paper aims to contribute to the determination of the common cultural heritage of the Turkish world and also contribute to new evaluations of such commonalities together with other spoken text types in terms of quality and quantity.