Yazının izinde masal haritalarını okuma denemesi: masal tarihine yeniden bakmak

Trying to track the footprints of fairy tale: a new look to the history of folktale

Özet

Masallar insan toplulukları için kültürel gen haritaları gibidir. Bu genetik haritanın kodları hem sözlü hem de yazılı olarak kuşaktan kuşağa aktarılır. Buradan hareketle, makalede öncelikle yazılı masal, yani İngilizcesiyle literary fairy tale olarak adlandırılan türün Doğu ve Batı'daki gelişim süreci karşılaştırmalı örnekler verilerek incelenmiştir. Özellikle Batı masallanndaki yazılı olarak kuşaktan kuşağa aktarılma süreci kronolojik biçimde ele alınarak Grimm Kardeşlerin bu zincirdeki yeri sorgulanmıştır. Grimm masallarının Fransız masal geleneği ve Perrault'nun masallarıyla ilişkisi yeniden gündeme getirilmiştir. Ayrıca, Grimm Kardeşlerin masal araştırmalarının miladı olarak görülüp görülemeyeceği ya da sahte folklor yani fakelore üretip üretmedikleri tartışılmıştır. Bunun yanı sıra, Doğu'nun yazılı masal geleneği irdelenerek bu geleneğin neden on dokuzuncu yüzyıldan sonra cılızlaştığı araştırılmıştır. Sonuç olarak Grimm Kardeşlerin sahte folklor üretmekten çok kendilerinden önceki masal yazma geleneğini takip ettikleri saptanmış ve Grimmlere bakışın ne çok alkışlayıcı ne de yerici olması gerektiği savunulmuştur. Bunun yerine Grimm Kardeşlere ve masalın yazılı bir tür olarak evrimleşme sürecine uygulamalı halkbilimi çerçevesinden bakılmasının halkbiliminin geleceği açısından daha sağlıklı olacağı iddia edilmiştir. Ayrıca, Türkiye'de uzun süre masalların yeniden yazılması ya da farklı tür ve biçimlerde üretilmesi konusunun nasıl ihmal edildiği dile getirilerek bu durumun değiştirilmesi gerektiğinin altı çizilmiştir.

Abstract

Folk and fairy tales are like cultural gene maps for human communities. The codes of these genetic maps are transmitted from one generation to the next both orally and in black and white. Setting off from this metaphor, this article studies the evaluation of literary fairy tales m Eastern and Western cultures comparatively. It examines the process of transmission of literary fairy tale from one generation to another and questions the place of "Brothers Grimm" in this chain. It brings to the fore the relationship of French fairy tale traditions and the stories of Perrault. It also discusses whether the Brothers Grimm are a turning point in folk and fairy tale research or whether they produced fakelorĞ. Additionally, the literary fairy tale tradition of Eastern cultures and its weakening after the 19th century are examined. It is concluded that the Grimm Brothers did not actually create fakelore but rather followed the story traditions both prior and contemporary to their time. Therefore, it stresses that there is no need to either applaud or criticize them. It is also concluded that the Grimm Brothers and the evaluation of folk and fairy tales as products of written culture should be examined from the point of applied folklore sciences. In addition, the issues of neglecting the need to rewrite Turkish fairy tale culture or reproduce the old stories in different ways are highlighted. The need to care for these stories and the need to change the current neglecting situation are underlined.