Folklor çalışmalarının 100. yılında “folklor-milliyetçilik” ilişkisi üzerine bazı düşünceler

Some thoughts about nationalism and folklore in the a hundred’th century of folklore studies

Özet

Folklorun müstakil bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasında milliyetçiliğin önemli bir motivasyon kaynağı olduğu bilinen bir gerçektir. Türkiye’de folklor çalışmalarının birinci asrı tamamlanırken folklorla milliyetçilik arasındaki bu besleyici ilişkiye bakıldığında Türkiye’de, folklorun kurumsallaştığı Batı’dan farklı bir seyirde olduğu görülmektedir. Bunun nedeni, folklor çalışmalarına yön veren milliyetçilik fikrinin Batı’da ve Türkiye’de farklı şekilde ortaya çıkması ve gelişim göstermesidir. Coğrafi keşiflerle birlikte sömürgecilik hareketleri, milliyetçilikle birlikte Batı’da ulus devletlerin ortaya çıkması, milliyetçilik fikrinin Batı’da kökleşmesi, kapitalizm ve küreselleşme çizgisindeki ilerleme, folklor çalışmalarına da yön vermiştir. Batı’da öncelikle ötekini tanıma merakı olarak ortaya çıkan halk bilgisi konusundaki farkındalık, daha sonra kendini tanıma sürecini doğurmuştur. Ancak Batı’da milliyetçilik fikrinin, ekonomik genişlemeyle birlikte aldığı durum, folklor çalışmalarını da bu sınırların ötesine geçirmiştir. Batı’da folklor çalışmaları milliyetçilikten beslenen siyasal stratejilerinin bir aracı olarak tekrar ötekini tanıma amacına yönelmiştir. Bu sürecin en sistematik durumu olarak oryantalizm ortaya çıkmıştır. Türkiye’de de folklor çalışmaları milliyetçilik fikri ekseninde doğmuş ve gelişmiştir. Ancak milliyetçilik Türkiye’de kendini koruma refleksi olarak ortaya çıktığı için, Batı’daki gibi ötekine hükmetme güdüsüne dönüşmemiştir. Bu çalışmada, söz konusu bu çizilen çerçeve kapsamında konu irdelenecek, folklor ve milliyetçilik arasındaki ilişki, Batı’yla mukayese edilmeye çalışılacaktır.

Abstract

İt’s a fact that nationalism is an important source of motivation in the appearance of folklore as a self-contained branch of science. While the folklore studies are completing it’s first year in Turkey when the relationship between the folklore and nationalism, it’s understood that folklore has a different structure from the west where it is instutionalised. This is because the folklore that drive the emer- gence of the ıdea of nationalism and the development of the west and Turkey showing different ways. Together with the geographical discoveries, colonical movements, nationalism and appearance of the nation states in the west, the ıdea of nationalism which is rooted in the west, capitalism and globali- zation progress in the tradition has given way to the folklore studies. In the west, the recognition of the emerging interest, the awareness of public information then has led the process of self-recognition. However, the idea of nationalism in the west, the situation with the economic expansion has caused folklore studies to reach beyond the borders. In the west, the political strategies of folklore studies as a means of nationalism fed back turned to the purpose of recognition of the other one. Orientalism of this process has emerged as the most systematic form. In Turkey, the ıdea of nationalism was born and developed in the axis of folklore studies. However, since nationalism in Turkey has emerged as a reflex of self-preservation, it hasn’t been turned into motive to dominate the other. The framework will be examined within the scope of this study and the relationship between folklore and nationalism will be tried to be compared with the west.