HEKİM FOLKLORUNDA STEREOTİPLERİN LAKAPLARI ŞEKİLLENDİRMESİ VE FIKRALARA YANSIMALARI1

Formalising of Stereotypes to Nicknames and Reflecting to Jokes In Physician Folklore

Özet

Aynı meslek grubuna mensup bireyler tarafından iş çevresinde yaratılmış tüm anlamlı kültürel oluşumlar üzerine odaklanan meslek folkloru, folklorun çalışma alanlarından biridir. Mesleki bağlamda oluşturulmuş fıkralardan inançlara, giyim kuşamdan meslek töresine, espri ve şakalardan ritüellere kadar geniş bir yelpazedeki malzeme meslek folkloru çalışmalarına konu olmaktadır. Meslek folkloru, folklorun diğer çalışma sahalarına göre daha az çalışılan alanlardan biri iken, tıpçılar da meslek folkloru çalışmaları içerisinde üzerinde en az çalışılan gruplardan biri olarak dikkat çeker. Hekimler, hemşireler ve diğer sağlık görevlilerinden oluşan ve sağlık hizmetleri profesyonelleri diye tanımlanan bu grup içerisinde hiyerarşik konumları ve sayıları bakımından önemli bir yere ve zengin bir folklora sahiptir. Cerrahi ve dahiliye olmak üzere iki temel alana ayrılan tıpta, hekimler de cerrahi branş hekimleri ve dahili branş hekimleri olmak üzere kendi içlerinde iki ana gruba ayrılır. Tıpta uzmanlaşmaya bağlı olarak gelişen ve "Hekim" üst kimliği altındaki bu alt gruplar meslek içerisindeki stereotiplerin oluşumunda çıkış noktasıdır. Stereotipler, insanları birtakım türlere ve tiplere ayıran ve belli özelliklerin belli insanlarda bulunduğunu varsayan zihinsel yapılardır. Bu yapılar çeşitli durum, olay ve konuların değerlendirilmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Hekimler arasında özellikle alt grupların birbirlerini ötekileştirmeleri bağlamında oluşturulan stereotipler, folklorlarındaki pek çok türünün şekillenmesinde de yorumcul bir çerçeve oluşturmaktadır. Bu çalışmada farklı branşlardaki hekimlerle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen malzemeden hareketle hekim folklorundaki stereotipler tespit edilmeye çalışılmıştır. Dahiliye, genel cerrahi ve kadın doğum alanlarından örneklerle stereotipler doğrultusunda şekillenen lakaplar, stereotiplerin yansıması olan fıkralar ele alınmış ve hekim üst kimliği içerisinde yer alan alt grup kimlikleri ve ötekileştirmelerinin hekim folklorunun bir cephesinin oluşumundaki rolü ortaya konulmaya çalışılmıştır

Abstract

Occupational folklore, which focuses on all the meaningfull cultural formations in the work place created by the individuals belonging to the same occupation, is one of the areas of study in folklore. A wide range of materials created in occupational context, ranging from jokes, to beliefs, from clothes, to morals, from prank and humor, to rituals are the subject of occupational folklore. When the occupational folklore is one of the less studied fields according to other fields of study, physicians also attract attention as one of the least studied groups in occupational folklore. Physicians have an important place and a rich folklore in terms of their hierarchical positions and number in the group consisting of doctors, nurses and others and defined as healthcare professionals. Medicine is divided into two main departments as the surgical and internal and physicians are also divided into two main groups as the surgical branch physicians and the internal branch physicians. These subgroups, which are developed by depening on specialization in medicine and are under the “physician” supra-identity, are the starting point for the formation of stereotypes within the profession. Stereotypes are mental constructs that divide people into some varieties and types and assume certain characteristics are present in certain people. These structures have an important influence on the evaluation of various situations, events and issues. Among physicians the stereotypes, which are created especially in the context of the subgroups’ othering each other, constitute an interpretive framework in shaping many genres in their folklore. In this study, it is tried to determine the stereotypes in the physician’s folklore by moving from the material obtained as a result of interviews with physicians in different branches. With examples from the internal medicine, general surgery and gynecology fields, nicknames shaping with stereotypes, jokes, reflecting the stereotypes and the role of the subgroup identities and the role of subgroups identies in the “physician” supra-identities and othering in the formation of a dimension of physician’s folklore were handled