Dergiler / Turkish Academic Research Review / 2020 / Cilt: 5 - Sayı: 2
Müştakzâde Hacı Edhem Efendi’nin Bazı Bestelerinin Makam ve Geçki Yönünden Analizi
- Sayfa
- 153–174
- DOI
- —
Özet
II. Mahmud döneminde, 1826’da Mehterhane’nin lağvedilip yerine Muzikā-i Hümāyūn’un kurulmasıyla birlikte Batı müziğinin etkisi, Osmanlı İmparatorluğu'nda güçlü bir şekilde hissedilmeye başlamıştır. Osmanlı sarayında gördüğü kabul sayesinde, Batı tarzı tonal müzik, sadece askeri müziğe değil, aynı zamanda klasik Türk müziğine de etki etmiştir. Bu durum, son dönem Osmanlı müziğinin oluşumuna zemin hazırlamıştır. Dönemin ünlü bestecilerinden Müştakzāde Hacı Edhem Efendi'nin (ö. 1934) geride bıraktığı musîkî eserleri, 19. yüzyıl Türk müziğindeki temayülleri büyük ölçüde yansıtmaktadır. Müzik eğitimini Muzikā-i Hümāyūn'da alan Müştakzāde Kadirī tarikatinden olması sayesinde aynı zamanda Sufī müziğe de derinlemesine vakıftır. Müştakzāde, Bergüzār-ı Edhem Yahūd Ta'līm-i Usūl-u Mūsikī adlı eserinde, bazı teorik bilgiler yanında çok sayıda güfteyi bir araya getirmiştir. 1890 yılında yayınlanan bu eser, dönemin müzik karakterini tespit açısından oldukça önemlidir. Makale, Muzikā-i Hümāyūn’un kurumsal tarihini tanıtarak başlamaktadır. Daha sonra Müştakzâde’nin hayatı ve eserleri hakkında genel bilgiler verilmiş özellikle Bergüzār-ı Edhem Yahūd Ta'līm-i Usūl-u Mūsikī adlı eseri ile ilgili çeşitli hususlara değinilmiştir. Sonraki aşamada, ikisi dinî, ikisi lâdînî temalı olmak üzere Müştakizâde tarafından bestelenmiş dört eserin müzikal açıdan analizi yapılmıştır. Çalışma, değerlendirme ve sonuç bölümüyle sona ermektedir.
Abstract
The influence of western music started to be felt strongly in the Ottoman Empire with the establishment of the Muzıka-yi Hümâyun (The Imperial Music School) during the reign of Mahmud II, instead of Mehterhane (The Janissary Band) that was dissolved in 1826. Due to the Ottoman palace’s accommodation, the western-style tonality resonated not with the military music only but also Turkish classical music. It paved the way for the formation of the late Ottoman music.