Tanah’ta ve Kur’ân-ı Kerîm’de Tanrı’nın Peygamberleri Bireysel İknası

Individual Persuasion of the Prophets by the God in the Tanakh and Holy Qur’an

Özet

İlahi dinler, Tanrı ile insan arasında bir iletişim olduğunu ve bu iletişimde peygamber olarak nitelendirilen aracı kişilerin bulunduğunu bildirmiştir. Kutsal varlıkla kurulan iletişimde dinler, Tanrı’yı ana unsur olarak görmüştür. Dolayısıyla bu ilişkinin diğer ayağında olan peygamberler ile ilgili konular Tanrı anlayışları çerçevesinde şekillenmiştir. Bu kapsamda monoteist Tanrı inancını temel alan Yahudilik ve İslamın peygamberliğe bakış açıları paralellik göstermiştir. Peygamberlerin bulunmadığı bir din anlayışını benimsememişlerdir. Yahudilik Musa’yı, İslam Hz. Muhammed’i dinin tebliğcisi kabul etmiş, bu peygamberler dışında başka elçilerin de varlığına inanmışlardır. Sözü edilen dinlerin mensupları Tanrı tarafından seçilen kişilerin ilahi varlıktan birtakım bilgiler alma ve aldıkları buyrukları insanlara ulaştırmakla vazifelendirildiklerini kabul etmişlerdir. Peygamberlere yüklenen tebliğ vazifesinin yerine getirilmesi, onların bireysel olarak ikna oluşlarının sağlanmasıyla ilişkilendirilmiştir. İnsanları Tanrı’nın emirlerine uymaya yönlendirebilmek için öncelikle elçilerin ikna olması gerekli görülmüştür. Nebilerin vahyi birebir kaynağından alması, onları ikna eden en önemli delil sayılmıştır. Bununla beraber Yahudi kutsal kitabı Tanah’ta ve İslam dininin kutsal kitabı Kur’ân-ı Kerîm’de Tanrı’nın peygamberleri bireysel olarak ikna olmaya yönlendirdiğine işaret eden anlatılara yer verilmiştir. Bu kutsal kitaplarda bildirildiğine göre peygamberlerin bazıları görevlerinin başlangıcında veya devam ettiği süreçte ikna edici delillere ihtiyaç duymuştur. Çünkü vazifelerinin getirdiği ağır sorumluluktan dolayı endişelenen ve elçilik görevini kabul etmede isteksiz davranan peygamberler olmuştur. Bazıları ise yürüttükleri vazifeden dolayı hakaret işitmiş, işkence görmüş bu yüzden korku ve üzüntü yaşamıştır. Öte yandan akıllarının tatmin edilmesi amacıyla delil talep eden elçiler de bulunmuştur. Peygamberlerin durumlarını dikkate alan Yaratıcı, onların ikna olmasını hedefleyen deliller sunmuştur. Elçilerini ödüllerle teşvik etmiş, güven tesis ederek sakinleştirmiş, maddi veya manevi alametlerle tatmin ederek ikna olmaya yönlendirmiştir. Tanah ve Kur’ân-ı Kerîm’in peygamberlere bakış açıları aynı olmasa da Tanrı’nın elçilerini bireysel olarak ikna etmeyi amaçlaması ve bu yönde iletişim kurması ortak bir nokta olmuştur.

Abstract

Divine religions declare that there is a communication between the God and the human and there are mediators described as prophets in this communication. In the communication with the sacred being, religions consider God as the essentiality. Therefore, the subjects about the prophets who are on the other leg of this communication are shaped within the scope of their understanding of God. Within this scope, the perspective of the prophecy in Islam and Judaism which are based on monotheism show parallelism with each other. They didn’t adopt a religion approach without prophets. Judaism acknowledges Moses and Islam acknowledges Muhammad as the messenger of the religion and they believe that there are other prophets beside these. They acknowledge that the ones who are chosen by God are assigned to take some messages from the sacred being and transmit the orders they took to the people. Fulfilling the apostatizing duty charged to prophets is associated with their being persuaded individually. The prophets’ being convinced in the first place is found necessary in order to guide people to obey the commands of God. The most important evidence that convinced the prophets is regarded as their taking the messages from the source directly. In the Tanakh, the holy scripture of Judaism, and the Holy Qur’an, the holy scripture of Islam, the narratives which indicate that God guided the prophets to persuade individually are included. According to the information stated by these books, some of the prophets needed persuasive evidences at the starting point or during their duty. Because there were prophets who got anxious owing to the heavy responsibility their duty put on them and loath to accept the messenger duty. Some of them were affronted and agonized because of the duty they performed so they felt fear and sadness. On the other side, there were prophets who asked for evidence to persuade their mind. The God who considered these situations of the prophets produced evidence. The God guided them to be persuaded promoting them with prizes, soothing them building thrust and satisfying them using material or spiritual signs. Even though their perspectives of the prophets are not the same, they have the common point that God aimed at persuading them individually and communicated with them in this direction.

Anahtar kelimeler: Tanrı, Peygamber, Tanah, Kur’ân-ı Kerîm, İkna, Bireysel.