Küçük Luristan Atabeyliği'nde Kadın Bir Hükümdar: Devlet Hatun

Özet

Küçük Luristan Atabeyliği (Lur-i Kuçek), XII. ile XVI. yüzyıllar arasında Hürremabad merkez olmak üzere Batı İran’da kurulmuştur. Hanedan, kurucusu ve ilk emiri Şucâüddin Hurşid’ten dolayı Hurşidiler olarak da bilinmektedir. Siyasi çekişmelerin yoğun olduğu dönemlerde Luristan Atabeyliği, Türkmenlerin ve Moğolların baskılarına ve saldırılarına maruz kalmıştır. Hanedanın yöneticilerinden İzzeddin Muhammed’in kendinden sonra tahtını bırakacağı oğlu veya kardeşi olmadığından o ölünce atabeyliğin başına eşi Devlet Hatun geçmiştir. Hanedanın ilk kadın hükümdarı olan ve bir müddet yöneticilik yapan Devlet Hatun Moğol baskılarının devam etmesi üzerine tahtı kardeşi İzzeddin Hüseyin’e bırakmak zorunda kalmıştır. Araştırmamızdaki amaç, Ortaçağ İranı’nda yer etmiş bu kadın hükümdarın siyasi faaliyetlerini kaynakların verdiği bilgiler ışığında açıklamaktır.

Abstract

Lur-i Kuchuk or Atabeg of Lesser Luristan had established centered Hurremabad in West İran between 12th and 16th centuries. The dynasty is also known as Hurshidids because of its founder and commander Shucauddin Hurshid. Atabeg of Luristan was exposed to attacks of the Turkmen and Mongols during intensive political struggles. The ruler İzzeddin Mohammed did have not a son or a brother, therefore Dawlat Khatun started to reign the Luristan after his death. Dawlat Khatun who became the first female ruler had to relinquish from throne because of the Mongol pressure. Then her brother İzzeddin Hosein acceded to the throne. The aim of study is to explain with historical sources this female ruler’s political activities who made an impression in the Medieval İran.