Dergiler / Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi / 2015 / Cilt: 4 - Sayı: 2
Yapısal Eşitlik Modellemesi ile Baş Dönmesi, Kaygı ve Bedensel Duyumları Abartma Arasındaki İlişkilerin Analizi
- Sayfa
- 65–75
- DOI
- —
Özet
Yapısal eşitlik modellemesi (YEM), gizil ve gözlenen değişkenlerin nedensel ve korelasyonel ilişkilerini temel alan istatistiksel bir yöntemdir. Bir çok bağımlı ve bağımsız değişkenin eş- anlı değerlendirildiği YEM, analizlere hata değerlerini de dahil ederek yeni modellerin oluşturulmasına olanak tanır. Sağlıkla ilgili araştırmalarda birçok farklı neden ve bunların birçok farklı sonuçları dinamik özellikte gözlenmektedir. Sağlık alanındaki araştırmalarda kuramsal model oluşturularak yapılacak analizler önem taşımaktadır. Bu çalışmada amaç, en sık hekime başvuru nedenleri arasında yer alan baş dönmesi, kaygı ve bedensel duyumları abartma arasındaki kuramsal ilişkilerin yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmesidir. Çalışmada, veri toplama süreci bir üniversite hastanesinde baş dönmesi şikâyeti olan 220 birey ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan bireylere, 20 maddelik Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (State-Trait Anxiety Inventory-STAI), 10 maddelik Bedensel Duyumları Abartma Ölçeği (SomatoSensory Amplification Scale-SSAS), 15 maddelik Vertigo Semptom Skalası (Vertigo Symptom Scale-VSS) ve 25 maddelik Diziness Handikap Envanteri (Dizziness Handicap Inventory-DHI) uygulanmıştır. Baş dönmesi, kaygı ve bedensel duyumları abartma arasında kurulan kuramsal model analiz edilmiştir. Kuramsal kaynaklardan destek alınarak oluşturulan modelin tahmin sonuçları ve bu sonuçlar ile ilgili uyum istatistik sonuçları incelenmiştir. Verinin kurulan modele iyi ölçüde uyum sağladığı tespit edilmiştir. Buna göre baş dönmesi yakınması olan bireylerin kaygı ve bedensel duyumları abartma seviyelerinde artış olduğu görülmüştür. Ayrıca kaygı seviyesi yüksek olan bireylerin bedensel duyumları daha abartılı algıladığı belirlenmiştir. Baş dönmesi, kaygı ve bedensel duyumları abartma arasındaki ilişkinin modellenerek test edilmesi, hastaların doğru tanı alması ve uygun tedaviye yönlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın sonuçları baş dönmesi yakınması olan bireylerin psikiyatri bölümüyle işbirliği içinde değerlendirilmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Yapısal eşitlik modellemesinin, sağlık alanındaki araştırmalar için dinamik özellikteki gizil değişkenlerle oluşturulan karmaşık modellerin analizinde, kolaylık sağladığı görülmüştür.
Abstract
Structural equation modelling (SEM) is a statistical method based on the causal and correlational relation of observed and latent variables. In the simultaneous evaluation of various dependent and independent variables, SEM makes possible the creation of new models, including also the error values in the analysis. It has been observed, in medical research where latent variables are evaluated, that there are a number of distinct reasons with a range of results in dynamic forms. The analyzes performed by creating theoretical models in medical research are important. The aim of this study is to test the correlation between vertigo, which is one of the most common reasons to get doctor consultancy, anxiety, which is closely related to vertigo as a psychological condition, and somatosensory amplification with structural equetion modelling. In the study, data callection process is conducted in a university hospital with 220 patients who has complaints of vertigo. Volunteer subjects completed 20-item State-Trait Anxiety Inventory (STAI), 10-item Somatosensory Amplification Scale (SSAS), 15-item Vertigo Symptom Scale (VSS) and 25-item Dizziness Handicap Inventory (DHI). Hypotetical model showing the relation between vertigo, anxiety and somatosensory amplification is tested. As a result of analysis, the model shows good fit and identified hypothesis are supported. According to this, anxiety level and somatosensory amplification level are high in patients with vertigo. In addition, it is found that, paitents with high anxiety score have high somatosensory amplification score, too. Specifying the relation between vertigo, anxiety and somatosensory amplification is crucial because it is suggestive to give the accurate diagnosis to the patients and directing them to the appropriate treatment. The findings of the study shows that patients with vertigo should also be consulted by psychiatry departments. Structural equation modelling makes it easier in the field of medicine, testing the complicated models including latent variables.