Dergiler / Rusya Araştırmaları Dergisi / 2021 / Sayı: 5
Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları
- Sayı
- 2021 · Sayı: 5
- Sayfa
- 85–111
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada, Rusya Türklerinin yaşadıkları bölgelerdeki Kurucu Meclis seçim sonuçları karşılaştırılmış, analiz ve değerlendirmesi yapılmıştır. Kazanan Müslüman milletvekillerinin isimleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Seçim hazırlıkları, Geçici Hükümet iktidardayken başladığından süreç bu dönemden itibaren incelenmiştir. Ayrıca Petrograd’a gelen Müslüman milletvekillerinin faaliyetlerinin aydınlatılmasına çalışılmıştır. Dönemin kaynakları haricinde seçim bölgelerindeki oylama sonuçları üzerinde çalışan Rus araştırmacıların verilerinden istifade edilmiştir. Buna göre, Şubat İhtilali sonrasında Rusya Türklerinin ortak amacının mecliste mümkün olduğu kadar çok Müslüman milletvekilinin olmasını sağlamak, millî talepleri gündeme getirmek ve mecliste kendi lehlerine kararlar alınması yönünde girişimde bulunmak olduğu söylenebilir. Seçimler, 12-14 Kasım 1917 tarihleri arasında 82 seçim bölgesinin yarısından çoğunda zamanında yapıldı. Genel olarak Kurucu Meclis seçimleri 3 aydan fazla sürdü. Ancak çeşitli sebeplerle seçimlerin ertelendiği, yapılsa bile sonuçlarının tam olarak alınamadığı ya da hiç yapılamadığı bölgeler arasında Batı Türkistan oblastları başta geldi. Seçimlerde her bölgede tek milletvekili aday listesinin oluşturulmasına dikkat edilmedi. Uygun olduğu takdirde sosyalist partilerle blok kurma kararına üç bölge hariç uyulmadığı anlaşılmaktadır. Türkler, çoğunlukla kendi milletvekili aday listelerine oy vermeyi tercih ettiler. Türklerin oy kullandığı bölgelerde kendi listeleri başarılı değilse genellikle seçimleri Sosyalist Devrimciler Partisi kazandı. Seçimlerin hiç yapılamadığı yerler hariç aralarında gayri Türk Müslüman milletvekilleri ve Müslüman listesinde olmayan Türk milletvekilleri de dahil edilmekle birlikte 68 milletvekili Kurucu Meclis’e girmeye hak kazandı. Meclisin ilk ve tek oturumuna 11 Müslüman milletvekilinin katıldığı tespit edilebildi. 5 Ocak 1918 tarihinde kurulan fraksiyona “Müslüman Sosyalist Fraksiyonu” adının verilmesi ve genel olarak seçim sürecine bakıldığında seçilen bütün milletvekillerinin bu fraksiyonda birleşmesi pek mümkün görünmemekteydi. 17 Ocak 1918 tarihinde yayımlanan kararnameyle bazı fraksiyon milletvekillerinin katılımıyla Milliyetler Halk Komiserliği’ne bağlı Müslüman Komiserliği kuruldu. Bir kısım Türk milletvekilleri ise iç savaş esnasında Samara’da kurulan Kurucu Meclis Üyeleri Komitesi’yle (KOMUÇ) birlikte Bolşeviklere karşı mücadele etmeyi tercih etti.
Abstract
In this study, the results of the All-Russian Constituent Assembly election in the regions where Russian Turks live were compared, analyzed and evaluated. The names of the winning Muslim deputies were tried to be determined. Since the preparations for the elections started while the Provisional Government was in power, the process has been examined since this period. Also it has been tried to be illuminated activities of Muslim deputies who came to Petrograd. Except for the sources of the period, the data of Russian researchers working on voting results in electoral districts were used. Accordingly, it can be said that the common aim of the Russian Turks after the February Revolution was to ensure that there were as many Muslim deputies as possible in the parliament, to bring national demands to the agenda and to make an attempt to make decisions in their favor. Elections were held on timely in more than half of the 82 electoral districts between 12-14th of November 1917. Generally, The All-Russian Constituent Assembly elections lasted more than 3 months. However, West Turkestan oblasts came first among the regions where elections were postponed for various reasons even if they were held, the results couldn’t be achieved completely or couldn’t not be held at all. No attention was to paid to the creation of a single candidate list in each region during the elections. It is understood that decision to establish a block with socialist parties if appropriate wasn’t enforced except for 3 regions. Turks mostly chose vote for their parliamentary candidate lists. In the regions where the Turks voted, if their lists were not successful, Party of the Socialist Revolutionaries usually won the elections. Except for districts where elections were never held, 68 deputies were eligible to enter the All-Russian Constituent Assembly, although non-Turkish Muslim deputies and Turkish deputies not on the Muslim lists are included. It was determined that 11 Muslim deputies attended the first and only session of the assembly. It seemed unlikely that all the elected deputies could unite in this faction because faction established on January 5, 1918 was named the Muslim Socialist Faction and when the election process was generally considered. With the decree published on 17 January 1918, the Muslim Commissariat affiliated to the People’s Commissariat of Nationalities was established with the participation of some faction deputies. Some Turkish deputies preferred to struggle against the Bolsheviks together with the Committee of Members of Constituent Assembly (KOMUCH), which was established in Samara during the civil war.