Dergiler / Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi / 2019 / Sayı: 3
Eskicuma (Targovişte) Kızana Sultan Tekkesi ve Kızana Sultan Ekseninde Türk-İslam Tasavvufunda Türk Tipi Kadın Evliya Fenomeni
- Sayı
- 2019 · Sayı: 3
- Sayfa
- 32–46
- DOI
- —
Özet
Cinsiyet faktörü açısından değerlendirildiğinde erkek evliyaların çoğunlukta olduğu görülse de, Orta Asya’dan Balkanlara, Türklerin yaşadığı her coğrafyada kadın evliya kültüne de rastlanmaktadır. Çeşitli adlarla anılan bu kadın evliyaların halk üzerinde büyük etkiye sahip birer fenomen oldukları anlaşılmaktadır. Bu evliyalardan biri olan Kızana Sultan’ın türbesinin de yer aldığı tekke, Bulgaristan’ın Eskicuma (Targovişte) şehrine bağlı Kızana (Momino) köyü girişinde yer almaktadır. Tarihi süreç içerisinde mimari olarak değişimlere uğrayan tekke, günümüzde de kurbanların kesildiği, cem törenlerinin düzenlendiği, çeşitli adakların adandığı bir inanç merkezidir. Sultan Ana, Sarı Kız, Zühre, Fatma gibi isimlerle de anılan Kızana Sultan’ın şekil değiştirmek, görünmez olmak, hayvanlarla konuşmak gibi doğa ve insanüstü özelliklerinin olduğuna inanılmaktadır. Geleneksel din anlayışında evliyalar, Allah’ın verdiği ilhamla doğa ve insanüstü özelliklere sahip kişiler olarak kabul edilmişlerdir. Evliyaların kerâmet sahibi olduklarına inanılması onlara halkın nazarında peygamberlere yakın bir konum kazandırmıştır. Bu çalışmada, Kızana Sultan Tekkesi’ni tanıtmak ve dini bir figür olan Kızana Sultan üzerinden Türk-İslam tasavvufunda Türk tipi kadın evliya fenomeninin özelliklerini tespit etmek amaçlanmaktadır.
Abstract
In the understanding of traditional religion, the saints were accepted as people with supernatural and superhuman characteristics by the inspiration of God. The saints had gained a position close to the prophets in the eyes of the people because they believed that the saints have a miracle. Although it is seen that male saints are in majority in terms of gender factor, the cult of female saints is encountered from Middle Asia to the Balkans in every region where Turks live. It is understood that these female saints, who are called by various names, are a phenomenon with great effect on the people. One of these female saints is Kızana Sultan. Her tekke including tomp is located at the entrance of Kızana (Momino) Village of Eskicuma (Targovishte) city in Bulgaria. The Kızana Sultan Tekke, which has undergone architectural changes in the historical process, is a center of faith in which sacrife an animal for god, cem ceremonies, and various offerings are dedicated nowadays. It is believed that Kızana Sultan, who is also called by the names of Sultan Ana, Sarı Kız, Zühre and Fatma, has supernatural and superhuman characteristics such as transformation, invisibility and talking to animals. In this study, it is aimed to introduce the Kızana Sultan Tekke and determine the characteristics of phenomenon of Turkish-type female Saint through the Kızana Sultan as a religious figure in the Turkish-Islamic mysticism