Ayanlıktan Valiliğe: Kuğuzade Süleyman Paşa

Özet

Osmanlı Devleti’nin XVII. yüzyılın başından itibaren gerek iç gerek dış etkenler nedeniyle yaşadığı değişim ve dönüşüm, merkezi yapısında çözülmeler meydana getirmiştir. Devlet, eyaletlerini merkezden idare etme konusunda zorlanmıştır. Tımar sisteminin işlevsizleşmesi taşrada yeni bir ekonomik ve idari yönetimin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu yeni sistemde ön plana çıkanlar devletin ihtiyaç duyduğu nakit para ihtiyacını karşılayan ayan ve eşraf kesimi olmuştur. Bu kişiler elde ettikleri fırsatları değerlendirerek daha fazla güçlenmişler ve bölgelerinde devletin her anlamda ihtiyaç duyduğu kişiler haline gelmişlerdir. Bu kişilerden biri de Trabzon ve çevresinde etkin bir rol oynayan Kuğuzade Süleyman Paşa’ydı. Süleyman Paşa, Görele gibi küçük bir kazada ayan iken 1787-1792 Osmanlı-Rus savaşındaki tutumu onu Trabzon valiliğine kadar yükseltmiştir. Osmanlı hükümetinin kendisine faydası dokunan, sadakatle hizmet eden küçük ayanları dahi dikkate alıp valilik makamına kadar getirebileceğinin en güzel örneklerinden biri, Kuğuzade Süleyman Paşa’nın hayat hikâyesidir.

Abstract

The central Ottoman governance started to deteriorate from the beginning of the eighteenth century due to the alterations and transformations the empire had undergone resulting from both internal and external forces. Therefore, the empire faced some difficulties to control and rule its provinces. Because Timar System lost its importance, a new adminsitration model appeared in provinces. In this new model, landed proprietors and notables who could supply instant cash for the empire became prominent. These people utilized this opportunity and got stronger in their regions, hence they became very useful for the government in all aspects. One of the mentioned people was Kuguzade Suleiman Pasha, who was very active in Trabzon province. Although Kuguzade Süleyman Pasha was a small landed proprietor in Görele, his attitutudes in the Ottoman-Russian War of 1787-1792 raised him up to the governor of Trabzon. Kuğuzade Suleiman Pasha's life story is a one of the most beautiful examples which shows that the Ottoman Empire took notice of and rewarded people who faithfully served the empire.