Türk Kültüründe Ticaret Ahlakı Üzerine Kavramsal Bir Araştırma

Özet

Günümüzde küreselleşme, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı değişimlerin meydana getirdiği yoğun rekabet ortamında ülkelerin kalkınma ve ilerlemesi için ticaret ahlâkî giderek artan bir şekilde büyük önem arz etmektedir. Toplum içinde insanların duygu ve düşünceleri ile davranışları arasındaki uyumu düzenleyen ahlâk sadece resmi yapılar değil, aynı zamanda gayri resmi kurallar setidir. Bu nedenle de ahlâk daha çok bir toplumun kültürüyle bağlantılıdır. Sosyal bir faaliyet alanı olarak ticaret ise toplumsal güven, karşılıklı sevgi ve saygı ortamını korumak için toplumu oluşturan bireylerin hak ve yükümlülüklerini, tutum ve davranışlarını ölçülü hale getirilmesini hedefleyen hukuki düzenlemelerin yanı sıra aile ve benzeri diğer toplumsal kurumlar tarafından şekillendirilen manevi değerler ve ilkeleri de kapsayan ekonomik bir etkinliktir. Öyle ki ticaretin kültürel etkenlerle birlikte toplumsal bir çerçeve içerisinde gerçekleştiği göz ardı edilemez. Bu bakış açısı ile bir tutum ve davranış kalıbı olarak ticaret ahlâkî, belli toplumsal değerler ve ilkeler üzerinden hareket edilerek sağlam bir çerçeve içerisinde ele alınabilir. Kavramsal olarak tasarlanan bu araştırmanın temel amacı, ticaret kavramını toplumsal bir çerçeve içerisinde ve kültürel etkenlerle birlikte incelenerek, Türk kültüründe ticaret ahlâkına ilişkin bir perspektif ortaya koymaktır. Bu temel amaç doğrultusunda araştırma ahlâk, Türk kültürü ve ticaret yanı sıra Türk kültüründe ticaret ahlâkının tarihsel dinamiklerini oluşturan inanç, ahilik ve vakıf sistemleri üzerine kurulmuştur. İlk olarak, ahlâkın modern dünyada ifade ettiği anlam, Türk kültürü ve ticarete ilişkin açıklamalara yer verilecektir. Daha sonra Türk kültüründe bir tutum ve davranış kalıbı olarak ticaret ahlâkının şekillenmesinde etkili olan ahilik, inanç ve vakıf sistemleri açıklanacaktır.

Abstract

Nowadays, with the globalization, trade ethics is increasingly important for the development and progression of countries in a highly competitive environment caused by rapid changes in information and communication technologies. The ethics is not only formal structures that regulate the harmony between human emotions and thoughts and behaviors in society, but also a set of informal rules. Ethics is therefore more connected to the culture of a society. Trade as a social field of activity is an economic activity that includes spiritual values and principles shaped by family and other social institutions and legal regulations aiming to measure the rights and obligations, attitudes and behaviors of individuals in order to preserve the environment of social trust, mutual love and respect. In fact, it cannot be overlooked that trade takes place within a social framework together with cultural factors. From this perspective, trade ethics as an attitude and behavior pattern can be dealt with in a sound framework by acting on certain social values and principles. The main purpose of this conceptually designed research is to examine the concept of trade in a social framework together with the cultural factors and to present a perspective on trade ethics in Turkish culture. For this main purpose, a research is founded on ethics, Turkish culture and trade as well as the beliefs, akhism and waqf systems that are constitute the historical dynamics of trade ethics in Turkish culture. First of all, the meaning expressed by ethics in the modern world, Turkish culture and trade will be explained. Later on, the akhism, beliefs and waqf systems that are effective in shaping the trade ethics in the Turkish culture will be explained.