Beylerbeyi Sarayı Kıyıdan Tepelere Uzanan Bir Sahil Saray

Özet

Beylerbeyi Sarayı, Üsküdar ilçesinde aynı adla anılan semtte bulunan bir sahil saray ile bağlı yapılar ve köşklerdenoluşan saray kompleksidir. Saray, Boğaz su yolunun coğrafyasına katılan ve onun benzersizliğini bütünleyen mimari yapıtlarınen önemlilerinden biridir. Sahil Sarayı’nın kıyıdan başlayıp setler üzerinde devam eden yerleşim modeli, ona, sahiledizilen örneklerden farklı bir perspektif sağlar.İlk Beylerbeyi Sarayı, II. Mahmud tarafından Krikor Amira Balyan’a, daha önce burada bulunan III. Murad dönemiBeylerbeyi Mehmed Paşa’nın yalısının yerine yaptırılmıştır (1826-1832). Yanan ilk sarayın (1851) yerine inşa edilen yeniBeylerbeyi Sarayı, Sultan Abdülaziz’in görevlendirdiği Sarkis Balyan ile kardeşi hassa mimarı Agop Balyan tarafındantasarlanıp gerçekleştirilmiştir. Sarayın yapımı 1864’te tamamlanmış; eşyasının seçimi, yapımı ve yerleştirilmesi 1865 yılınıbulmuştur. Saray, günümüzde Mermer Köşk, Sarı Köşk, Has Ahır ile birlikte bazı müştemilat yapılarını içermektedir. KadınEfendiler Daireleri (Sahilhaneleri) günümüze ulaşmamıştır.Beylerbeyi Sarayı, tekil mimari nitelikleri ile değil, peyzaj içindeki konumu ile de önemli olan bir yapıttır ve bu bağlamdada sahil saray kavramının seçkin örneklerinden biridir.