Tanzimat Sonrası Osmanlı’da Bütçe Açıkları Sorunu ve Mali Konsolidasyon Uygulamaları

Ottoman Budget Deficits Problem in Post Tanzimat Period and Fiscal Consolidation Measures

Özet

Osmanlı Devleti 16'ncı yüzyıla kadar sürdürülebilir bir mali yapıya sahip iken bu yüzyıldan sonra bütçe dengeleri bozulmuş ve özellikle 19’uncu yüzyılla birlikte mali yapıda reform ihtiyacı kendini iyiden iyiye hissettirmiştir. Bu kapsamda gelir ve harcama tabanlı önlemlerin oluşturduğu açık karşıtı politikalar yürürlüğe konulmuşsa da bütçe açığı ve borç birikimini güvenilir/sürdürülebilir seviyelere indirmek mümkün olmamıştır. Bütçe açığı ve borç birikimi, devletin son dönemlerinde dahi önemli bir sorun olarak varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı’da bütçe açıklarının nedenlerini ortaya koymak ve bütçe açığını azaltmak ve ihtiyatlı bir kamu maliyesini tesis etmek için uygulanan politikaların, mali yapıda görülen bozulmaları gidermede başarılı olup olmadığını değerlendirmektir.

Abstract

While the Ottoman State had a sustainable financial structure until the 16th century, after this century, the budget balances deteriorated, and especially with the 19th century, the need for reform in the public finance became inevitable. In this context, despite the policies to reduce budget deficit established by income- and expenditure-based measures, it was not able to achieve reliable/sustainable levels in terms of budget deficits and debt accumulation. Budgetary deficits and debt accumulation maintained their existence as a major problem even in the last periods of Ottoman. The aim of this study is to explain the causes of budget deficits in the Ottoman Empire and to assess whether the policies applied to reduce budgetary deficits and to enhance prudent public finance were successful in addressing fiscal deteriorations in public financial structure.