Dergiler / Kültür Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 1 - Sayı: 2
KUTSAL VE BİLİMSEL: SİBİRYA NEHRİ’NİN KORUNMASINDA GELENEKSEL EKOLOJİK BİLGİ
- Sayfa
- 267–287
- DOI
- —
Özet
Katun Nehri, Sibirya’daki Altay Dağları’nın bozkırlarından çıkar. Ob Nehri’nin ana kollarından biri olan Katun, yerli Altaylıların kültürünün merkezi olarak kabul edilir. Önemli kültürel bölgelerin büyük bir bölümünü içeren Katun vadisi, Neolitik dönemin ve Rusya’daki erken dönem insan yerleşimlerinin bir kısmının tarihlendirildiği bir alandır. Günümüzde Altaylılar hala nehri ve havza boyunca yayılan pınarları onurlandıran geleneksel törenlere uymakta ve arazilerin ve su kaynaklarının yönetiminde geleneksel ekolojik bilgiyi kullanmaktadır. Rus ve uluslararası bilim insanları, Altay dağlarını; bitki çeşitliliğinin ve endemik türlerin çok sayıda olduğu, kar leoparı gibi nesli tükenmekte olan türlerin yaşam alanlarını kapsayan önemli bir bölge olarak tanımlamaktadırlar. Katun Nehri’nin kendisi; tehdit altındaki türleri, nesli tükenmekte olan balıkları ve yüksek oranda endemik türleri barındırır ve onun kolları sıra dışı, yüksek endemizm oranıyla karakterize edilen Moğol ihtiyofauna[1] bölgesidir. Aynı bölgeler Altay insanları için özel ya da kutsal olarak kabul edilir ve Batılı bilim insanları tarafından da korunması çok önemli olan bir bölge olarak tanınır. Perestroyka dönemi boyunca Katun’da bir hidroelektrik baraj inşa edilecekti. Yüzyılın projesi için eski Sovyet planının bir eseri olan bu büyük baraj önemli tarımsal, ekolojik, eğlencelik ve kültürel kaynakları tahrip ederdi. Yerli Altay halkı kutsal ve kültürel alanlarının çoğunu kaybederdi. Katun barajı projesi; yerli halkı, tanınmış Sibiryalı yazarları ve uluslararası toplulukları meşgul ederek Rus toplumu üzerinde kalıcı etki bırakan etkili protestodaki bilim insanlarını birleştirdi. Protestonun büyüklüğü Altay Dağları bölgesinin tüm Rusya için önemini göstermektedir. Yerli Altaylıların aktif olarak katılımı; anayurtlarının çevresel, kültürel ve dini değerlerini olumsuz etkileyen politik kararlara karşı hareket geçme konusundaki geleneksel isteklerini yansıtıyordu. Onların katılımı, Rusya’daki yerli halklar için, daha büyük bir saygıyı ve özyönetimi vurgulayan perestroyka altındaki farklılığın yeni dalgasını yansıtmaktadır.
Abstract
The Katun River originates in the steppe of the Altai Mountains in Siberia. One of the major headwaters of the Ob River, the Katun is considered central to the culture of the indigenous Altaians. The Katun Valley contains large numbers of important cultural sites, dating from the Neolithic and representing some of the earliest human settlement in Russia. Modern-day Altaians still observe traditional ceremonies honoring the river and springs throughout the watershed and utilize traditional ecological knowledge in their man-agement of the land and water resources. Russian and international scientists have identified the Altai Mountains as a region of high plant diversity and endemism, and as important habitat for endangered species such as the snow leopard. The Katun River itself contains species of threatened and endangered fishes, and its headwaters are part of the unusual Mongolian ichthyofaunal province that is characterized by high levels of endemism. The same regions are considered by the Altaian people to be special or sacred and are recognized by Western scientists as having great value for conservation. During the era of perestroika, a hydroelectric dam was to be built on the Katun. The large dam, a vestige of the earlier Soviet plan for the Project of the Century, would have devastated significant agricultural, ecological, recreational, and cultural resources. The indigenous Altaian people would have lost much of their sacred and cultural landscape. The Katun dam project united indigenous people, well-known Siberian writers, and scientists in protest, which became so heated that it engaged the international community, with lasting effects on Russian society. The mag-nitude of the protest illustrates the importance of the Altai Mountain region to all of Russia. The active participation of indigenous Altaians reflected their traditional willingness to take action against political decisions that negatively impacted the environmental, cultural, and religious values of their homeland. Their involvement also reflected the new wave of awareness under perestroika that underscored a greater respect and autonomy for indigenous peoples in Russia.