HZ. MÛSA VE ÖLÜM MELEĞİ” İLE İLGİLİ RİVÂYET ÇERÇEVESİNDE İSLAM ÂLİMLERİNİN SAHÎH HADÎSLERE YAKLAŞIM TARZINA DÂİR BİR İNCELEME

A Review of Muslim Scholars' Approach to Sahih (Authentic) Hadiths in the Context of the Narration on Prophet Moses and the Angel of Death

Özet

Bu makalede, sahîh bir hadîs çerçevesinde İslam âlimlerinin hadîslere yaklaşımıele alınmaktadır. Hem Buhârî hem de Müslim’de yer alan söz konusu rivâyetteHz. Mûsa’nın, insan suretinde gelen ölüm meleğine tokat vurduğu ve onungözünü çıkardığı anlatılmaktadır. Daha sonra hayatla ölüm arasında muhayyerbırakılan Hz. Mûsa kendi isteğiyle ölümü seçmiştir. Bir peygamberin ölümmeleğine vurması, meleğin gözünün kör olması, Allah’ın verdiği görevi yerinegetirmeden geri dönmesi gibi hususlar bu hadîsin inkâr edilmesine yol açmıştır.Nitekim bunları akıl ile kavramanın zorluğu ortadadır. Gördüğümüz kadarıylaİslam âlimleri bu hadîs için makul ve başarılı te’viller yapmışlar, özellikle deakla aykırılık gerekçesiyle inkâr yoluna gitmemişlerdir. Âyetlerde olduğu gibibazı hadîslerde de müteşâbih unsurların bulunduğu ve bunların dünya aklıylatam olarak kavranamayacağı belirtilmiştir. Bu durum bize, metodolojik olarakeğer bir hadîsin sahîh olduğu konusunda ittifak varsa her şeyden önce onagüven ve teslimiyetle yaklaşıldığını göstermektedir. Çalışmada ilgili görüşlerineyer verilen on iki müellifin de takip ettiği ortak çizgi budur.

Abstract

This article deals with the approach of Islamic scholars to the hadiths in thecontext of one sahih hadith. Both Bukhari and Muslim narrations mentionthat Moses slapped the angel of death (who was in human form) and removedhis eye. Then prophet Moses was given freedom of choice between life anddeath and chose death in his own accord. Points such as a prophet striking anthe angel of death an angel becoming blind, his return without fulfilling theduty given by Allah led to the denial of this hadith. Indeed, the difficulty ofconceiving such matters is evident. As far as we can see, Islamic scholars havemade reasonable and succesful explanations for this hadith and they haven’tgone into denial because of logical contradiction. It is stated that there are figurative(mutashabih) elements in some hadith just like in some verses (ayat) andthat they can not be fully comprehended with worldly understanding. Thissituation shows us methodologically that if there is concensus of scholars that ahadith is authentic, it is first of all approached with trust and submission. Thisis the common path followed by the twelve authors whose views on the subjectare included in this article.