Hz. Ömer Döneminde Meydana Gelen Amvas Tâunu ve Etkileri

Özet

Salgın hastalıklar tarih boyunca sebep oldukları kitlesel ölümlerle insanlığın maruz kaldığı felaketlerden biri olmuştur. Bu hastalıkların başında hiç şüphesiz dünya nüfusu üzerinde büyük etkiye sahip Kara Ölüm olarak adlandırılan veba gelmektedir. Hz. Peygamber’in de hadislerinde değinmiş olduğu tâun hastalığı, Arapça’da vebanın en çok görülen ve hıyarcıklı olarak adlandırılan türüne verilen isimdir. Amvas’ta ortaya çıktıktan kısa süre sonra Suriye ve Irak’a kadar yayılan salgın, en çok Suriye toprakları üzerinde etkili olmuş ve aralarında sahabenin ileri gelenlerinin de bulunduğu on binlerce insanın ölümüne sebep olmuştur. Yaşanan insan kayıpları bölgede İslam’ın yayılmasına ve fetih hareketlerine büyük bir darbe vurmuştur. Tâun hastalığının etkili olduğu zaman diliminde, Hz. Ömer salgın bölgesiyle yakından ilgilenmiş, insanların her türlü ihtiyacını diğer eyaletlerden temin edilen malzemelerle karşılamaya gayret göstererek sosyal devlet anlayışının en güzel örneklerinden birini vermiştir. Salgının ortadan kalkmasıyla Suriye’ye giden Hz. Ömer askeri, sosyal ve idari alanlarda düzenlemelerde bulunmuştur. Hastalığın yaralarının sarılmasında özellikle askeri ve sosyal alanlarda aldığı tedbirler Hz. Ömer’in çağının çok ilerisinde bir yönetici olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma Hz. Ömer’in hilafeti döneminde Filistin’in Amvas adlı yerleşim yerinde ortaya çıkan bu veba salgınını konu almaktadır. Çalışmada salgının sonuçları askeri, siyasi, sosyali ve adli açılardan değerlendirilecektir.

Abstract

Epidemic had been one of the most hazardous disasters which caused massive death throughout history. The most important one of these epidemics, undoubtedly, was plague which was also called Black Death. Taun disease, which was also mentioned in Prophet Muhammed in his sayings (hadith), was the most prevalent type of plague in Arabic language and bubonic plague was also used for this epidemic synonymously. The epidemic pervaded in Syria and Iraq, soon afterwards it first appeared in Amvas, and it became prevalent in Syria and caused the death of thousands of people among which there were some prominent companions of Prophet Muhammad. Human losses in the region played havoc with the spread of Islam and the operations of conquest greatly. During the period in which Taun (plague) was prevalent, Caliph Omar focused on the epidemic zone closely and he manifested one of the best examples of social government with the purpose of meeting all kinds of demands that people needed. Following the elimination of plague, Caliph Omar went to Syria to implement for military, social and administrative arrangements. The remedy of the disease showed that Caliph Omar was ahead of his time with his precautions especially in military and social fields. This study deals with the plague epidemic which occurred in Amvas, Palestine during Caliph Omar’s Period. The result of the study will be interpreted in respect to the military, political, social and legal grounds.