Mitolojik Kadın Ktisteslere Bir Örnek Olarak Sinope

Özet

Bugüne kadar elde edilen epigrafik ve arkeolojik veriler, antik kentlerin kuruluşunda mitolojik hikayelerin önemli bir yerinin olduğunu göstermektedir. Anadolu, Yunanistan ya da İtalya'da antik dönemde kurulmuş olan pek çok kent, kökenlerini güçlü bir tanrı ya da mitolojik kahramana dayandırarak, diğer kentler arasında ayrıcalıklı ve prestijli bir konuma sahip olmaya çalışmıştır. Başlangıçta kent kurmak eril bir faaliyet olarak kabul edildiği için kentlerin ktistes olarak genellikle erkek bir kahraman veya tanrıyı seçtikleri; bölge ya da kentin onların adı ile anıldığı görülür. Ancak bu geleneğin zamanla değişime uğradığı; kent kurucu olarak kadın karakterlerin seçilebildiği ve kentlere önemli kadınların isimlerinin verildiği de görülmektedir. Konu ile ilgili olarak özellikle Klasik Dönem'den itibaren Tanrıçalar, Amazonlar ve Nympheler, kentlerin kuruluş mitosunda adı geçen ve kentlere isimlerini veren önemli mitolojik ktistesler olarak ön plana çıkmaktadır. Karadeniz kıyı şeridinde, Anadolu'nun en kuzey noktasında yer alan Sinope'nin doğal limanlarıyla ticari bir öneme sahip olması Miletos, Korinth ya da Atina gibi önemli ve büyük kentler tarafından bölgede koloni kurma faaliyetlerini de beraberinde getirmiştir. Koloni hareketleri ile paralel olarak kentin pek çok kuruluş mitosu ve ktistesi bulunmaktadır. Antik kaynaklarda kurucu olarak Autolykos, Deileon ve Phlogios adında Yunanlı ktisteslerin yanı sıra Habrondas, Koos ve Kretines adında Miletoslu erkek ktisteslerin adı geçmesine rağmen kentin adını Sinope adında bir kadın ktistesten aldığı kabul edilir. Antik kaynaklar Sinope'nin bir Amazon ya da bir Nymphe olduğu konusunda ikiye ayrılırlar. Bu çalışma içerisinde Sinope adlı kadın ktistesin kökeni, kişiliği ve önemi, antik kaynaklar ve ilgili betimlemeler göz önünde bulundurularak yeniden değerlendirmeye alınmıştır.

Abstract

The epigraphic and archaeological information obtained to date shows that mythological stories have an important place in the establishment of ancient cities. In ancient times, almost every city established in Anatolia, Greece or Italy tried to have a privileged and prestigious position among other cities by basing their origins on a strong mythological hero or god. Initially a male hero or God was chosen as ktistes (founder of the city) because setting up the city was considered a masculine activity and region or city was referred to by their name. However, this tradition has changed over time, it is seen that female characters can be selected as the city founders and the names of important women are given to the cities. Especially in the Classical Period, the Goddesses, Amazons and Nymphs were mentioned in the myth of the foundation of the cities and they were called as important mythological ktistes that give their names to the cities. Sinope, which is located in the northernmost part of Anatolia on the Black Sea coastline, has many mythological ktistes. The commercial importance of the city with its natural harbors has led to the establishment of colonies in the region by important cities such as Miletus, Corinth or Athens. In parallel with the colonial movements, the city has many establishment myths and ktistes. According to ancient sources Autolykos, Deileon and Phlogios were mentioned as Greek founders and Habrondas, Koos ve Kretines were mentioned as Milesian founders but the city was named after a founder named Sinope. The ancient sources are divided into two parts: Sinope is an Amazon or a Nymphe. In this study, the origin, personality and importance of Sinope were re-examined by considering ancient sources and related descriptions.