Osmanlı Tarihsel Anlatısına Görsel Bir Kaynak: Dirk van der Hagen Atlası’na Yansıyan Savaş Gravürleri

A Visual Source for The Ottoman Historical Narrative: Battle Engravings Reflected on the Dirk van der Hagen’s Atlas

Özet

Dünya haritacılık tarihinin yükselişe geçtiği XVI. yüzyılda ortaya çıkan atlas kavramı, başlangıçta harita derlemeleri için kullanılmış olsa da bu tarif zamanla değişikliğe uğrayarak, harita içindeki yerler hakkında bilgi veren kitap formu ile özdeşleşmiştir. Bölgenin coğrafyasına özgü topografik detayları içeren bu eserler, aynı zamanda devrin tarihi ve sosyal gelişimine ışık tutan resimlerle bezenmiştir. Bu türün ilk örneklerinden birisi de Hollanda Kraliyet Kütüphanesi’nde muhafaza edilen 1690 tarihli Dirk van der Hagen Atlası’dır. Dört cilt halinde hazırlanmış olan yapıt, tarih ve coğrafya atlası niteliğinde derlenmiş kompozit bir harita kitabıdır. Dönemin en erken tarihli ülke haritalarını kapsaması konusunda adeta bir model teşkil eden atlas, siyasi gelişmeleri ele alan resimlerden mitolojik sahnelere, şehir manzaralarından peyzaj görünümlerine kadar çok sayıda renkli baskıyı içinde barındırmaktadır.

Abstract

Although the concept of the atlas, which emerged in the XVIth century when the history of world cartography had been on the rise and was originally used for map compilations, in the course of time, this description changed and has been associated with the book form providing information about the places on the map. These works that contain topographic details specific to the geography of the region are also decorated with pictures that shed light on the historical and social development of the age. One of the first of its kind is the “Dirk van der Hagen’s Atlas”, dated 1690, preserved in the Royal Library of the Netherlands. The work of art prepared in four volumes is a composite map book, which was compiled as a history and geography atlas. The atlas constituting almost a model for its characteristics of covering the earliest country maps of the period, includes many colorful prints from paintings about political developments to mythological scenes, from city views to landscape views.