ENDEMİK, NESLİ TEHLİKE ALTINDA OLAN AUBRIETA OLYMPICA BOISS. BİTKİ TÜRÜNÜN IN VITRO ORTAMDA ÇOĞALTILMASI

IN VITRO PROPAGATION OF ENDEMIC, ENDANGERED PLANT SPECIES AUBRIETA OLYMPICA BOISS.

Özet

Türkiye coğrafik özelliklerinden dolayı zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahiptir. Çalışma alanımız olan Uludağ, Türkiye’nin Önemli Bitki Alanlarından birisidir. Bununla birlikte, doğal bitki türlerimizin nesilleri, çeşitli çevresel ve insan faktörlerinden dolayı tehlike altındadır. Çalışmamızda, Uludağ endemiği olan ve nesli tehlike altında olan Aubrieta olympica türünün doku kültürü şartlarında çoğaltılma imkanı araştırılmıştır. Farklı agar konsantrasyonları ve farklı pH değerlerinin sürgün gelişimi üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Çoğaltma aşaması süresince en iyi sürgün gelişimi % 0,6 agar ve pH 5,7-5,8’de meydana gelmiştir. A. olympica bitkisinde sürgün rejenerasyonu için en iyi eksplant kaynağının sürgün ucu ve internod olduğu tespit edilmiştir. En iyi sürgün rejenerasyonu 0,5 ppm Kinetin ve büyüme düzenleyici içermeyen içeren Murashige and Skoog besin ortamlarında elde edilmiştir. Yeterli uzunluğa ulaşmış sürgünler farklı konsantrasyonlarda indol-3-bütirik asit, indole-3-asetik asit ve büyüme düzenleyici içermeyen besin ortamında köklendirilmiştir. Bunun yanında, A.olympica sürgünleri bitki büyüme düzenleyici içermeyen besin ortamında kendiliğinden köklenmiştir. Köklenen sürgünlerin sera şartlarına başarılı bir şekilde adaptasyonu sağlanmıştır. Bu çalışma sonuçları, diğer endemik ve nesli tükenmekte olan bitkilerde yapılacak olan koruma çalışmalarına temel oluşturacaktır.

Abstract

Turkey has a rich biological diversity due to its geographical feature. Uludağ mountain is one of the Important Plant Areas of Turkey. Thus, native plant species are threatened due to various environmental factors and human damage. The micropropagation possibility for Aubrieta olympica Uludağ endemic threatened plant species, were investigated in this study. The effect of different concentrations of agar and different levels of pH were evaluated on shoot development. During the proliferation stage, the best development occured at 0.6% agar and pH 5.7-5.8. Shoot tips and internode explants were the best source for the highest shoot induction of A.olympica species. The best results for shoot formation were obtained with 0.5 ppm Kinetin and plant growth regulators free Murashige and Skoog medium. Elongated shoots were rooted in the Murashige and Skoog medium supplemented with different concentrations of indole-3-butyric acid, indole-3-acetic acid, and also a medium without plant growth regulators. However, A.olympica shoots spontaneously rooted on plant growth regulators free medium. Shoots which developed roots were transferred to greenhouse, successfully. The results of this study could be utilized for conservation purposes of endemic and endangered plant species.