ERMENİ ASILLI OSMANLI NAZIRLARINDAN GABRİYEL NORADUNKYAN EFENDİ

Özet

Gabriyel Noradunkyan Efendi, uzun yıllar Osmanlı bürokrasisinde üstdüzey görevlerde bulunmuş, II. Abdülhamit döneminin önemli devletmemurlarından birisidir. Hariciye Nezareti’nde çeşitli kademelerde görevalmış, bilahare Babıâli Hukuk Müşaviri olmuştur. Osmanlı siyasi tarihiaçısından oldukça önemli bir eser olan Recueil d’actes internationaux del’empire Ottoman adlı kitabın müellifidir. Başarılı çalışmalarından dolayımuhtelif rütbe ve nişanlarla taltif edilmiştir. II. Meşrutiyet dönemindeMeclis-i Âyan üyesi olan Gabriyel Noradunkyan, o dönemde kurulanbirçok kabinede Ticaret ve Nafıa Nazırlığı ile Hariciye Nazırlığıgörevlerini ifa etmiştir. Osmanlı Devleti’nin son yıllarında Paris’e yerleşenNoradunkyan Efendi, bu dönemde kurulan Ermeni heyetlerinde yeralmıştır. Paris’teki yaşamı sırasında anılarını yazmaya başlamış amaneticelendirememiştir. İlk başta Aram Andonyan’la başlanan anıları yazmaişi, daha sonra Fransız yazar Bertrand Bareilles’le devam etmiştir. Buçalışmada R. H. Kevorkian tarafından kaleme alınan ve Çağdaş ErmeniTarihi İncelemeleri’nde yayımlanan Gabriyel Noradunkyan Efendi’ninanılarının Fransızca’dan tercümesine yer verilecektir. YazıdaNoradunkyan Efendi tarafından anlatılan hadiseler ve neticelerininOsmanlı arşiv belgeleri ile büyük oranda paralellik arz ettiği görülmektedir

Abstract

Gabriyel Noradunkhian Effendi, who had been in key positionsin Ottoman bureaucracy for many years, was one of the most importantcivil servants of Abdulhamid II period. He completed significant tasks inOttoman Foreign Affairs, and then worked as a legal adviser in theSublime Porte. He was the author of titled Recueil d’actes internationauxde l’empire Ottoman being compilation of almost all Ottoman treaties. Hewas rewarded with various ranks and awards for his successful services.Gabriel Noradunkhian Effendi who was a member of the Senate during the Second Constitutional Era, served as the Minister of the Trade and Public Works and the Minister of the Foreign Affairs in many Cabinets established at that time. Noradunkhian Effendi, who settled in Paris in the last years of the Ottoman Empire, took place in the Armenian Committees which were founded in this period. He began to dictate his memoirs while living in Paris, but could not put an end. At first, he started writing his memoirs with Aram Andonian, then continued with a French writer Bertrand Bareilles. In this study, the Memoirs of Gabriel Norandunkhian Effendi penned by R. H. Kevorkian and published in Revue d’histoire arménienne contemporaine shall be included in the translation from the French. In the memoirs, the events and results which were told by Noradunkhian Effendi is seen to largely correspond with the records of the Ottoman archive.

Anahtar kelimeler: Gabriyel Noradunkyan Efendi, II. Abdülhamit Osmanlı Devleti, Anılar ve Ermeni Meselesi.