HİTİTLİ KADIN ŞİFACILAR- ŞİFALANDIRMA ÇALIŞMALARI VE BUNLARIN BİRLEŞTİRİCİ COĞRAFYA VE JEOKÜLTÜREL BELLEK ESASINDA ANADOLU KÜLTÜRÜNDEKİ YANSIMALARI

THE HITTITE FEMALE HEALERS: THEIR EFFORTS TO HEAL AND THEIR EFFECTS ON ANATOLIAN CULTURE

Özet

Hitit halkının yaşayışı hakkında, devlet arşivindeki belgeler suskunluğunu korusa da; binlerce yıl sonra, Anadolu coğrafyasında ortaya çıkan ‘halk hekimliği’nin kökenlerinin, Hititler’e dayandığını söylememiz hiç de yanlış olmayacaktır. Hitit halkının da Hitit sarayındaki uygulamalardan haberdar olduğunu ve aynı majik ve ritüel uygulamaların onlar arasında da uygulandığını bu anlamda varsayabiliriz.Söz konu makalede, ritüel metinlerinde adı geçen kadın şifacılar ve onların çalışmaları ele alınarak onların Anadolu kültüründeki yansımaları araştırılmıştır. Şifacı kadınlar, genel Hitit tıbbının bir özelliği olarak, ritüeller esnasında, tedaviden önce hastalığa neden olan sebebi ortadan kaldırmaya yönelik bir tutum izlemişlerdir. Bunun için de, fal ve kehanete başvurmuşlardır. Tedavi aşamasında duruma göre hazırladıkları bitkisel içerikli karışımlarla ya da yukarıda bahsettiğimiz majik yollarla tedavi yoluna gitmişlerdir. Bu arada yaşlı kadınların şifalandırma çalışmaları esnasında, çok iyi gözlem yaptıkları tespit edilmiştir. Hitit şifalandırma çalışmaları esnasında, sadece büyü değil, geleneksel Anadolu hekimliğinde de büyük yer tutan bitkisel karışımlardan elde edilen ilaçlar da kullanılmıştır. Geleneksel Türk halk hekimliğinde, bitki ve ağaçlarla tedavi sıkça kullanılmaktadır. Şifalandırma çalışmaları sırasında yapılan sembolik majik metotlardan bazılarına yine Anadolu halk hekimliğindeki bazı uygulamalarda da rastlamak mümkündür. Özetle söz konusu araştırmamızda, Hitit şifalandırma çalışmalarının kültürel devamlılık ve birleştirici coğrafya esasında geleneksel Anadolu halk hekimliği ve halk kültürüne yansımaları tespit edilerek, Hitit toplumun hem psikolojisi hem de sosyo-kültürel davranış biçimleri bir nebze de olsa aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract

Although the Hittite documents remain silent regarding everyday life in Hittite society, it is not wrong to say that the roots of the ‘folk medicine' that arose in Anatolia thousands of years later are based upon Hittite medicine. We assume that Hittite society was aware of the practices in the Hittite palace, and also that they practiced the same magical and ritualistic practices in that manner.This study researches the female healers, who were mentioned in Hittite ritual texts, and their practices, and thus also their reflections in Anatolian culture. The female healers, as a common feature of Hittite medicine, followed a treatment for removing the reason of sickness before proceeding to the cure. Therefore, they performed oracular and divining procedures. During the process of the cure, they followed specific treatments including magical ones like the aforementioned or herbal mixtures which they prepared. Meanwhile, it seems that the old healers made a detailed observation during the healing process.During the treatment processes, it was used not only magical treatments, but also medicines made of the herbal mixtures that have importance for traditional Anatolian medicine. In traditional Turkish folk medicine, healing methods using plants and trees are very common. However, it is surprising that some of magical methods appear in some practices of Anatolian folk medicine. In conclusion, the aim is to determine the reflections of the practices of Hittite treatments in traditional folk medicine and folk culture in the light of some aspects as the shared geography, geo-cultural memory and cultural continuity, and also to enlighten the psychology and the social-cultural behavior patterns of Hittite society to some extent.