Dergiler / İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi / 2016 / Cilt: 5 - Sayı: 9
Rekabetin Korunmasi Çerçevesinde Medya Alaninda Yoğunlaşma Ve Çeşitlenmenin Siyasal Ve İktisadi Sonuçlari: Türkiye Ve Avrupa Birliği Örnekleri
- Sayfa
- 75–102
- DOI
- —
Özet
1990’lı yıllardan sonra uygulanan liberalleşme ile farklı ekonomik sektörlerin “Medya” alanınaeklemlenmesi sonucunda medya sahipliği profesyonel gazetecilerin elinden çıkmış, sektörde dikey ve yataybirleşmeler meydana gelmiştir. Ekonomik yapıların çeşitlenmesi sonucunda çeşitli alanlarda faaliyetgösteren iktisadi birimler medya alanında da yatırım yapmışlardır. Bu gruplar, sahip oldukları medyagücünü siyasi iktidarlar ve bürokrasi üzerinde baskı unsuru olarak diğer ekonomik faaliyetlerinidesteklenmesinde kullanmışlardır. Bu yapı rekabeti önleyici bir mekanizmayı da beraberinde getirmiştir.Türkiye’de medya sahipliği yönünde kısıtlamaya yönelik düzenlemeler olmasına rağmen uygulamadasorunlarla karşılaşılmaktadır. Medya alanında yoğunlaşma ve çeşitlenmeler rekabetin sağlanmasındaönleyici olmaktadır. Avrupa Birliği’ne üye ülkelerde medya sektörüne özel düzenlemeler yerine genelrekabet kurallarının uygulandığı bir medya sahipliği anlayışı benimsenmiştir. Avrupa Konseyi nezdindealınan siyasi tavsiye kararları ile OECD ve DTÖ bünyelerinde kabul edilen genel rekabet düzenlemelerigörsel-işitsel medyada çoğulculuğun ve şeffaflığın sağlanması hedeflenmiştir. Örneğin İngiltere’de medyadasahiplik sınırlamaları, hem kendi medya kurumu ve hem de rekabet otoritesi tarafından denetlenmektedir.Fransa ise medya sahipliğine ilişkin olarak katı sınırlamalar oluşturulmuştur. Bu çalışmada medyasahipliğinin yoğunlaşmalar ile medya alanında faaliyet gösteren şirketlerin diğer ekonomik alanlarda dafaaliyet göstermelerinin rekabetin sağlanması ve korunmasını engellediği varsayımından hareket edilmiştir.Bu kapsamda Türkiye ve Avrupa Birliği’ndeki hukuki düzenlenmeler incelenmiş, ayrıca düzenleme ilekararların sonuçları üzerinde durulmuştur. Medya düzenlemelerinin ve bunların uygulanmasının sadeceiktisadi anlamda rekabet ortamının sağlanmasında değil, aynı zamanda siyasi anlamda çoğulcu parlamenterdemokrasinin bütün kurum ve kurallarıyla işlemesinde de önemli olduğu değerlendirilmektedir.
Abstract
After the 1990s, the articulation of different economic sectors to media, media ownership went out of thehands of professional journalists and vertical and horizontal mergers have emerged in the sector. Thediversification of the economic structures, the economic units operating in various areas have also investedin the media field. These groups have used their media power as an element of pressure over the politicalpowers and bureaucracy in order to support their other economic activities. It has brought along an anticompetitive mechanism. Despite the restrictive regulations on media ownership in Turkey, problems areencountered in practice. EU adopt a media ownership approach that applies the general competition rulesrather than the specific regulations for the media sector. The political recommendations by EU and thegeneral competition regulations accepted in the OECD and the WTO targeted at providing pluralism andtransparency in the audiovisual media. In the United Kingdom, media ownership restrictions are auditedboth by the country’s media institution and the competition authority. France has established strictrestrictions related to media ownership.The concentration of media ownership and the operation of mediacompanies in the other economic areas prevent the maintenance and protection of competition. The legalarrangements in Turkey and the EU have been examined and the results of the regulations and decisionshave been discussed. Media regulations and their enforcement are important not only in the maintenance ofcompetition in the economic sense but also the pluralist parliamentary democracy in the political sense.